MAMBA_77 [Off] (17.01.2018 / 22:37)
1964-cü ildə britaniyalı fizik Peter Higgs real cisimlərə kütlə verə biləcək bir sahənin,hissəciyin olması fərziyyəsini irəli sürdü.Bu əvvəllər qəti rədd edilsədə inadkar fizik bu tədqiqatların aparılması üçün böyük büdcəyə malik (milyardlarla dollara) detektorlar(Avropa Nüvə Tədqiqatları Mərkəzinin təşəbbüsü ilə 2008-ci yaradılmış ən böyük akselerator,uzunluğu 27 km-ə çatır) əldə edə bildi və nəhayət 14 mart 2013-cü ildə istədiyinə yüksək nəticə ilə(99,99%) nail olduğunu mətbuat qarşısında elan etdi(buna görə Nobel mükafatına layiq görülüb).
Təqribən həmin vaxtlarda(1963-64) belçikalı fiziklər Robert Brout,François Englert
 və onlardan başqa daha 3 fizik(Gerald Guralnik,Carl Hagen,Tom Kibble) apardıqları tədqiqatlarda oxşar nəticəyə gələ bilmişdirlər.Ancaq faktiki olaraq bu sahə Higgs sahəsi-Higgs bosonları və ya "Tanrı hissəciyi" olaraq da adlandırılır.
Nədir bu Higgs bosonu?
Təqribən 13,7 milyard il əvvəl böyük bir enerjidən,fotonlardan ibarət çox kiçik ölçülü materiyanın 1/10.43) saniyədə belə bir yüksək ağlasığmaz kütləyə malik kainat oluşdurması həqiqətən insan zəkasına sığmır.Axı foton kütləyə malik deyil.Yəni sən loru dildə desək istər kiçik istərsədə böyük işıq topalarını bir yerə toplaya bilsən də belə yenə kütlə,çəki ala bilmiyceysən.Hardasa Higgs bunu görə bilmişdi.Kvant fizikası üzərində aparılmış böyük sərmayələr tələb edən bu tədqiqatlar öz nəticəsini verdi. Big Bang nəzəriyyəsinə alternativ nəzəriyyələr ehtimal olunsa da artıq yüzdə yüz qəbul edilmiş Big Bang "Tanrı hissəciyi"nin kəşfi ilə özünü bir daha sübut etmiş oldu.
Standart nəzəriyyəyə görə kainatımız təxminən 13,7 milyard il əvvəl “sinqularlıq” olaraq meydana gəlmişdir.“Sinqularlığın” nə olduğu və necə meydana gəlməsi dəqiq məlum deyil.Sinqularlıq bizim bu gün fizika haqqında biliklərimizi təkzib edən məfhumdur.Ehtimal olunurki böyük xarici naməlum təzyiqlə mütanəsib şəkildə qüvvələrini bərabərləşdirmiş simmetrik "sinqularlıq" enerji böhranı ilə üzləşir(səbəbi elmə məlum deyil) və qüvvə üstünlüyü yaradaraq bombardumançı enerjiyə çevrilir.Xarici təzyiqi üstələyərək enerji sapmaları nəticəsində güclü təzyiqə malik "sinqularlıq" kütləsiz çəkisiz fotonlarla Big Bang adlanan Böyük Partlayışa səbəb olur.Ağlasığmaz zaman kəsiyində baş verən partlayış xaotik foton şüalanmalarına səbəb olur.Fiziki təcrübələrdən biz deyə bilərik ki şüalanma(fotonlar) heç bir cazibə qüvvəsinə(qara dəliklər istisna oluna bilər) qəti olaraq tabe deyil.Yəni onlar mənbədən şüalanan zaman kütləvi topluluqlar əmələ gətirmir və ya mövcud cisimlərə bənzər xassələrə malik olub onlar kimi bir-birlərini cəzb etmir,"yapışmır" və kütlə əmələ gətirmir.Ancaq kainatın,qalaktikaların mövcudluğunu və yalnız bir səbəb ortaya qoyurki o da məhz "bünövrəmiz" Higss sahəsidir.
Beləki partlayış zamanı yaranmış Higgs sahəsi(bu sahə ən azı 2 yüklü elektronun işıq sürəti ilə toqquşması zamanı yaranır və yaranan boson isə Higgs Bosonu adlanır) fermiyonlara kütlə qazandırır və özü isə mövcudluğunu itirir.Yəni Higgs sahəsindən keçən hər bir zərrəcik-fermiyonlar artıq kütləyə sahib olur ancaq artıq Higgs Bosonu yoxa çıxır.İki qrup fermiyon mövcuddur.Kvarklar və leptonlar.Kvarklar öz növbəsində isə neytronları və protonları meydana gətirir.Artıq Higgs sahəsindən keçərək kütləyə malik hər bir kvark həm enerji ilə yüklənə bilər,həm enerji qaynağı kimi istifadə edilə bilər.Bu isə kainatımızın təməl qanunudur.
Higgs sahəsini araşdıran bir çox tədqiqatçı amerikalı alimlərinin bəzi açıqlamalarına görə isə hətta kainatın sonunu da məhz Higgs Bosonu ayarlıyacaq.Araşdırmalara əsasən Higgs sahəsi alternativ kainatın bizim kainata təsir etmiş diffuziyasıdır və bütün kainatımızda mövcuddur.O stabil deyil dəyişkəndir.İstənilən halda(fərziyələrə görə 15 milyard il sonra) bu sahə itirilib kainatımız bir sabun köbüyü kimi bir anda partlayaraq heçə yuvarlana bilər.Yəni sənə kütlə çəki verən sahə artıq yoxdursa sən necə mövcud ola bilərsən?)