Bu sualın iki istiqaməti var. Biri
şeytanın yaradılış məqsədi,
digəri isə yaradılış hikməti.
Əvvəl məqsəd üzərində qısaca
dayanaq. Bilindiyi kimi şeytan cin
növündən bir varlıqdır.
"Mən cinləri və insanları ancaq
mənə ibadət etsinlər deyə
yaratdım" ayəsinə görə cinlərin
yaradılış məqsədi də, insanlarda
olduğu kimi, Allaha inanmaq,
ona ibadət və onu tanımaq
yolunda tərəqqi etməkdir.
İnsanlar içərisində bu imtahanı
itirən küfr əhli insanlar olduğu
kimi cinlərdə də var.
Şeytan bu ikinci qisim
cinlərdəndir.
Özü Hz. Adəmə (as.) səcdə
etmədiyi üçün İlahi rəhmətdən
qovulmuş və öz arzusu üzərinə
bir İlahi hikmət olaraq, özünə
qiyamətə qədər insanlara
müsəllət olmaq, onları yoldan
çıxarmaq üçün işləmək icazəsi
verilmişdir.
Bu icazənin verilmək hikməti isə
bir deyil yüzlərlədir.
Bunlardan ən əhəmiyyətliləri bu
iki hikmətdir.
Haqq, şeytan vəsvəsəsi olmadan
da insanları imtahan edə bilər,
şeytanın vəzifəsini də insan
nəfsinə yükləyə bilərdi.
Amma belə etməklə, şeytanın o
çirkin arzusunu, yəni qiyamətə
qədər insanları haqq yoldan
azdırmaq arzusunu qəbul
etməklə şeytanın cəhənnəmdə
çəkəcəyi əzabı milyardlarla qat
artırmış oldu.
Çünki, "Səbəb olan işləyən
kimidir." hədisinə görə,
insanların şeytan vəsvəsəsinə
uyğun gələrək işlədikləri
günahların bir qatı da şeytana
yazılır və beləcə onun əzabı
atdıqca artırdı.
Digər hikmət isə, insanların nəfs
və şeytan ilə bir imtahan
keçirməkləri və bu imtahanı
qazanan möminlərin
mələklərdən daha irəli dərəcələrə
yüksəlmələridir.
Əgər, insan nəfsinə pisliyi əmr
etmək xüsusiyyəti verilməmiş
olsaydı və insanlara şeytan
müsəllət olmasaydı insanların
dərəcələri də mələklərdə olduğu
kimi sabit qalacaqdı.