Müsəlmana keçmişdə qılınmadığı namazların qəzasını qılmaq vacibdirmi? Ümumiyyətlə qəza namazı hansı dəlillərə əsasən qılınması vacib buyrulub və hansı hallarda qazalar qılınmalıdır?

Burada bir neçə xüsusi istisnalar var. Namazın əvvəl vaxtından son vaxtınadək, yəni vacib əda dönəmində huşunu itirmiş şəxsə həmin namazın qəzası vacib deyil. Eləcə də, İslamı qəbul etmiş kafirə, heyz və nifas halında olan qadına qəza namazı vacib deyil.

Şəriət hökmlərində qeyd olunur ki, insan öləndən sonra üzərində qılmadığı namazlar, yəni qəzaları qalıbsa, onun qəzaları böyük oğluna vacib olur. Yəni, böyük oğul atasının, (bəzi alimlərin rəyinə əsasən ehtiyata görə, anasının da) qılmadığı namazların qəzasını qılmalı və ya bunu qılacaq bir insan tapıb ücrət müqabilində qəzaları qıldırmalıdır. Ancaq həyatda olan adam qılmadığı namazların qəzasını ücrətlə qıldıra bilməz.

Qeyd edək ki, müsəlmanın vaxtında (əda) qıla bimədiyi namazlarını sonradan
qəzasını qılması ilə bağlı İslam şəriətinin əsas qaynağı olan Qurani
Kərimdə məlumat yoxdur. Yeri gəlmişkən Qurani Kərim namazların
neçə rikətli olduğu haqda da bilgi vermir. Bu barədə bilgilər
digər şəriət mənbələri hədis, icma və əql vasitəsilə əldə olunur.

Əlavə edək ki, əqli dəlillərlə (yəni şəriətin daha bir hökm qaynağı) də
namazların qəzasının olması ilə bağlı göstəriş əldə edə bilmərik.
Ancaq bunun əvəzinə şəriətin daha iki qaynağı - hədis və icma - əsasında
müsəlman fəqihləri vacib namazların qəzasının qılınması ilə bağlı hökm veriblər.

Vacib namazların qəzasının qılınması ilə bağlı fəqih, məşhur şiə hədis kitabı
"Əl-Kafi"nin müəllifi Əllamə Kuleyni Zürarədən bir neçə hədis
nəql edib. Hədislərin birində bu cür qeyd olunur:
"Zürarə deyir ki, İmam Sadiqdən (Şiə-Cəfəri məzhəbinin
yaradıcısı, 6-cı İmam Cəfər Sadiq (ə)) soruşdum:

- Bir nəfərin səfərdə namazı qəzaya gedir. Vətəninə qayıdandan sonra yadına düşür.

- Imam (ə) cavabında buyurdu:
Qəzaya getmiş namazını qəzaya getdiyi kimi qılmalıdır.
Əgər