Bismillahir Rəhmanir Rəhim

Allah təbarəkə və təala Bəqərə surəsinin 184-cü ayəsində buyurur:

يُطِيقُونَهُ الَّذِينَ وَعَلَى أُخَرَ مِنْ أَيَّامٍ فَعِدَّةٌ سَفَرٍ عَلَىٰأَوْ مَرِيضًا مِنْكُمْ كَانَ فَمَنْ مَعْدُودَاتٍ أَيَّامًا مِسْكِينٍ طَعَامُ فِدْيَةٌ

"Oruc tutmaq sayı müəyyən olan (bir ay) günlərdir. (Bu günlərdə) sizdən xəstə və ya səfərdə olanlar tutmadığı günlər qədər başqa günlərdə oruc tutmalıdırlar. Oruc tutmağa taqəti olmayanlar isə (hər günün əvəzində) bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə verməlidirlər."

Bir neçə şəxs var ki, müqəddəs şəriətimiz onların oruc tutmamasına icazə vermişdir. Bəs onlar kimlərdir?

1 və 2: - Qoca kişi və qoca qadın

Fəqihlər buyururlar ki, əgər qoca kişi və qoca bir qadına oruc tutmaq çətindirsə, bu halda onların oruc tutması vacib deyildir. Həmçinin oruc tutmaq onlara əziyyət və məşəqqət olduqda da hökm eynidir (yəni, vacib deyil). Lakin bu halda (əziyyət və məşəqqət olan halda) onlara vacibdir ki, tutmadığı günlərin sayı qədər günə "1 müdd təam” (750 qram) fidyə versinlər. Daha yaxşı olar ki, fidyə buğdadan və "2 müdd” (1500 qram) olsun.

● Sual: Bəs görəsən sonradan oruc tutmaq imkanları olan halda onlara tutmadıqları orucun qəzasını tutmaq vacibdirmi?

Bu suala cavab olaraq bir neçə müctehidin rəyini nəzərinizə çatdıraq:

Ayətullah Sistani: "Zahirə əsasən vacib deyil." (Mənbə: "Minhac, cild 1, səh 334”.)

Ayətullah Vəhid Xorasani: "Zahirə əsasən vacib deyil." (Mənbə: "Minhac, cild 2, səh 296”.)

Ayətullah Fazil Lənkərani: "Zahirə əsasən vacib deyil. Amma ehtiyat-müstəhəb budur ki, (daha yaxşı olar ki,) imkanları olan halda tutsunlar." (Mənbə: "Əl-əhkamul-vazihə, səh 263”.)

Ayətullah Məkarim Şirazi: "Qocalıq səbəbi ilə oruc tutmayan şəxslər, sonra havalar mülayim, gündüzlər qısa olduğu halda oruc tuta bilərlərsə, ehtiyata (vacibə) görə, onun qəzasını tutmalıdırlar." (Mənbə: "Tovzihul-məsail, məsələ 1451”.)

3: - Susuzluq xəstəliyi olan şəxs

Fəqihlər buyururlar ki, əgər susuzluq xəstəliyi