Şuşa qalası 1750-ci ildə Pənah xan tərəfindən bina edilib. O dövrün tələblərinə görə Qarabağ xanlığı daimi yaşayış üçün möhkəm qorunan bir yer seçməli idi. Bura üç tərəfdən sıldırım qayalarla əhatələnməli, bir tərəfdən isə dağlarda məskən salmış ellərin üzünə açıq olmalı idi. Bu məqsədlə xanın yaxın adamları xeyli yer gəzib dolaşdıqdan sonra, indi Şuşa şəhərinin yerləşdiyi ərazini seçirlər. Pənah xan da buranı görüb bəyənir və tezliklə Şahbulaq qalasından Şuşaya köçməyi qərara alır. Qısa müddət ərzində burada möhkəm hasar-qala, bazar, hamam, məscid və s. vacib binalar inşa olunur. Nəhayət, Pənah xan öz ailəsini, əhl-əyalını yeni yaşayış yerinə gətirir. Ətraf əyalətlərdə yaşayan adamlar, həmçinin, Pənah xanın xoş rəftarı, işgüzarlığı və igidliyi barədə eşidən Təbriz, Ərdəbil və s. şəhərlərin bacarıqlı sənətkarları öz ailələri ilə birlikdə Şuşa qalasına köçürlər. Sənətkarlığın yüksək inkişaf etmiş bir dövründə Pənah xan müdrik və bacarıqlı memar və sənətkarları ətrafına toplayıb Avropa şəhərlərində geri qalmayan, bütünlüklə şəhərsalma prinsiplərinə uyğun tikilən Şuşanı inkişaf edirməyə başlayır. Şuşa qalasının tikintisindən az sonra Ağa Məhəmməd şahın atası Məhəmməd Həsən xan Qacar öz qoşunu ilə Şuşa qalasını almaq, Pənah xanı özünə tabe etmək məqsədilə Arazdan keçib qalanın ağaclığında çadır qurur. Qoşun bir ay qala ətrafında oturmasına baxmayaraq, alınmaz qala divarlarına yaxınlaşa bilmədi. Beləliklə, Məhəmmədhəsən xanı kor-peşiman öz ordusu ilə İraq, Fars və Mazandarana tərəf hərəkət edir. 1763-cü ildə Pənah xan Şirazda vəfat edir. Onun cənazəsinin hörmətlə Ağdama gətirib, burada dəfn edirlər. Atasının ölümündən sonra İbrahim Xəlil xan Qarabağda hakimiyyətə başlayır. Gündən-günə Qarabağ xanlığının artan nüfuzundan və möhtəşəm Şuşa qalasının alınmazlığından hiddətlənən Ağa Məhəmməd Şah Qacar 1795-ci ildə İraq, Fars, Azərbaycan, Xorasan qoşunlarının böyük ordusu ilə Şuşa qalasının üzərinə gəlir, qalanın bir ağaclığında öz düşərgəsini yerləşdirir. Bir neçə gündən