İnsan azaddır, yoxsa mecbur? Azadlığın serhedleri hara qederdir?
Menbe: http://deyerler.org

Ustad Möhsün Qeraetiden maraqlı suallara cavablar

Allah insanı azad yaratmışdır. İşlerini özü seçmek ixtiyarına malikdir. Baxmayaraq ki, bezileri deyirler: “İnsan gördüyü işlerde mecburdur, ancaq güman edir ki, azaddır”. Ancaq insanın ixtiyar sahibi olmasına aid deliller vardır ki, onların bezilerine işare edek:

1. Her bir insan iş görerken bezen şekke düşür ki, bu işi görsün, yoxsa yox. Hemin şekk etmek onun azad olmasına delalet edir. Yeni o, bu işi göre de biler, görmeye de biler.

2. Bezen insanlar bir-birinin işini tenqid edirler. Tenqid etmek özü de gösterir ki, o kes bu işi görmeye de bilerdi, ancaq görmüşdür.

3. Her bir insan ömründe bir defe de olsa, öz danışığından ve ya reftarından peşman olur. Hemin peşmançılıq bunu gösterir ki, o, bu işi görmeye de bilerdi. Bele ki, öz-özüne deyer:”Eh, kaş bunu etmezdim”.

4. Bütün insanlar övladlarını terbiye edirler, ya da müellime tapşırarlar. Bu onu gösterir ki, insan övladları eyri yolu qoyub, haqq yolu ile irelileye bilerler.

Belelikle, şekk, tenqid, peşmançılıq, terbiye - insan azadlığının delilleridir. Azadlıq bütün insanların arzusudur. Bunu heyvanlar da arzulayır. Bele ki, pişiyi qefese salsaq, ona her növ qida versek de, o, yene narahat olacaqdır. O, daha çox küçelerde sade yemek yemeye üstünlük verer.

Behiştde de eger azadlıq olmasa, mömin eziyyet çeker. Bele ki, müselman behişte daxil olanda, Allaha behiştde azadlığa çıxdığı üçün şükür eder. Ve deyer: “Hemd, tamamile bize verdiyi vedeni doğruldan ve bizi bu yere varis eden Allaha mexsusdur ki, cennetin harasında istesek sakin olarıq”. (“Zumer” suresi, 74).

Bütün bunlara baxmayaraq, insan - Allah bendesidir. Ve gerek Onun gösterişlerine emel etsin. Eger azadlığın serhedi olmasaydı, insan öz azadlığını nefsine ve meyllerine teslim eder ve dereye yuvarlanardı.

Azadlıq gerek İlahi qanunlar ve ağıl çerçivesinde olsun. Başqalarının azadlığını tapdalamasın.