Şeytanı tanıyaq Ola bilsin ki, mövzunun adı ilk
oxunuşdan bir az qəribə gəlsin. Amma gəlin
həqiqətən də öz-özümüzə sual verək. Şeytanı
dərk edək deyəndə nəyi nəzərdə tuturuq?
Şeytanı əslində niyə dərk etməliyik? Həm də
axı şeytanı dərk etmək mümkündürmu? Bu cür suallar verməklə bu suallara cavab axtarmaq da
mümkündür. Birinci suala belə cavab vermək olar
ki, şeytanı dərk etmək, onun insanlarla necə
rəftar etməsini, onun hiylələrini, məqsəd və
hədəflərini, strategiyasını və taktikasını anlamaq
deməkdir. Təbii ki, bunları dərk edən insan da, şeytanın bütün əməllərinin qarşısını ala bilər və
şeytandan özünü qoruyar.
*****
İlk öncə biz anlamalıyıq ki, şeytan, Allahu Təalanın
yaratdığı milyonlarla məxluqatlardan bir
məxluqdur. Allahu Təala bizə məlum olan və hətta bizə məlum olmayan məxluqatlar da
yaradıb. “Sizin minməyinizdən ötrü, həm də
zinət üçün atı, qatırı və uzunqulağı (O yaratdı).
(Allah) hələ sizin bilmədiyiniz neçə-neçə şeylər
də yaradacaqdır.” (ən-Nəhl, 8). Allahu Təalanın
yaratdığı məxluqatlar yalnız bizim gördüyümüz və tanış olduqlarımız deyil. Bizim bilmədiklərimiz,
dərk etmədiklərimiz və ömründə
görmədiklərimiz məxluqatlar da var. Şeytdan da
Allahu Təalanın dərk edə bilinməz
məxluqatlarındandır. Lakin Allahu Təala
müqəddəs Qurani Kərim və Peyğəmbərimizin (s.a.s) sünnəti vasitəsilə bizlərə şeytan haqqında
lazımi və faydalı məlumatlar çatdırıb. Ən əsası da
bizə məlumdur ki, şeytan Allaha asi olan
məxluqatlarındandır.
Bütün müsəlmanların bu həqiqəti bilməsinə
baxmayaraq, çoxları bunu unutqanlıqla qarşılayır və sanki şeytanı adi bir şey kimi qəbul edirlər.
Hətta bəziləri hər günah işlədəndən sonra çox
sadə bir tonla “Lənət sənə kor şeytan” – deyir.
Lakin heç kim inkar etmir ki, şeytan bizim
düşmənimizdir, onunla mübarizəmiz ciddidir və
bu mübarizə bizim sonumuzu dəqiqləşdirən bir mübarizədir. Şeytanı düşmən kimi qəbul etməyi
Rəbbimiz bizə Qurani Kərimdə buyurur:
“Həqiqətən, Şeytan sizin düşməninizdir, onu
(özünüzə) düşmən tutun. O özünə uyanları
cəhənnəm əhli olmağa çağırır.” (Fatir, 6)
*****
Əl-Buxari öz “Səhih”-ində Əz-Zuhəridən belə
rəvayət edir ki, belə deyib; “Əli bin əl-Hüseyn
(Allah ondan raz; olsun) mənə demişdi ki,
Peyğəmbərin (SAV) yoldaşı Hz. Səfiyyə, ona deyib ki, Peyğəmbər (SAV) Ramazanın son 10
günündə etikafda (məsciddə qalanda) olanda,
Onu (SAV) ziyarət üçün yanına gedib. Bir müddət
Onun (SAV) yanında söhbət edib.Sonra qalxıb
gedəndə, Peyğəmbər (SAV) onu ötürməyə
çıxıb. Məscidin qapısında, Ummu Sələmənin qapısına yaxın yerdə, Ənsarlardan iki kişi
Peyğəmbərə (SAV) salam verir və keçir.
Peyğəmbər (SAV) onlara; “Tələsməyin (yavaş-
yavaş keçin), bu, Heyiyin qızı mənim həyat
yoldaşım Səfiyyədir.” Onların ikisi (təəccüblü
halda): SübhanAllah ya RəsulAllah!! Bu onlara ağır gəldi. Peyğəmbər (SAV) isə; “Şeytan insana
(damarında axan) qanı qədər yaxındır. Mən də
qorxdum ki, sizin qəlbinizə (şübhəli) bir şey
sala.” (Səhih Əl-Buxari).
*****
Səhabələr Peyğəmbərin (SAV) günah işlətməyəcəyinə o qədər əmin idilər ki, onlar
Peyğəmbərin (SAV) belə deməsinə çox
təəccübləndilər. Hətta Peyğəmbər (SAV) özü
də Allaha o qədər yaxın bir insandır ki, günah
işlətməsi belə yol verilməzdir, o da qaldı ki,
Özünə bəraət qazandıra. Bununla belə, Peyğəmbərimizin (SAV) bu hədisindən biz çox
qiymətli bir ibrət dərsi alırıq ki, şeytan insana o
qədər yaxın və eyni zamanda o qədər
təhlükəlidir ki, Allahın ən sevimli qulu, Ona (SAV)
100% inanan səhabələrinə belə şeytanın çirkin
olduğunu xatırladır. Harda olsaq, necə olsaq şeytan öz hiylələri ilə bizə yaxınlaşır, hətta
ibadətlərimizdə belə. Ancaq şeytan bizə heç bir
şeyi məcbur etdirə bilməz. Bunu Allahu Təala
şeytana xitab edərək belə bəyan edib; “Sənə
uyan azğınlar istisna olmaqla, bəndələrim
üzərində (onları yoldan çıxarıb günaha vadar etməyə)
sənin heç bir hökmün olmaz!” (əl-Hicr, 42) Amma
eyni zamanda Allahu Təala şeytan haqqında
buyurur ki; “Şübhəsiz ki, Şeytanın hiyləsi
zəifdir!” (ən-Nisa, 76). Deməli bizə, damarımızda
axan qandan da yaxın olan şeytanı tanımayaqmı?! Allahu Təalanın və Rəsulunun (SAV) bizə bildirdiyi
şəkildə şeytanın hiylələrini və zəif nöqtələrini
öyrənməyəkmi?! Şübhə yoxdur ki, şeytan
müsəlmana daha çox yaxınlaşır və daha çox
müsəlmanı yoldan çıxarmağa çalışır. O, insana
nifrət edir və Allahu Təalanın Adəmə baş əymə əmrini hələ də unuda bilmir. “Yenə yadına sal ki,
bir zaman mələklərə: "Adəmə səcdə edin!" -
deyə əmr etmişdik. İblisdən başqa hamısı səcdə
etmişdi. (İblis: ) "Sənin palçıqdan yaratdığına mən
səcdə edərəmmi?!" - demişdi.” (əl-İsra, 61).
O, insanlara qarşı öz həsədində, kin və nifrətində davam etməyə başladı. Həmişə onları
azdıracaq və Allahı qəzəbləndirə biləcək
formada hiylələrə əl atdı. O, öz planlarını həyata
keçirmək üçün Allahdan möhlət istədi. “(İblis)
dedi: "Ey Rəbbim! Məni azdırmağına
(rəhmətindən kənar etməyinə) əvəz olaraq and içirəm ki, mən də (bunun müqabilində)
onlara (pis əməllərini, günahlarını) yer üzündə
yaxşı göstərib onların hamısını yoldan
çıxaracağam! Yalnız Sənin sadiq bəndələrindən
başqa!” (əl-Hicr, 39-40).
***** Dərk edilməz hiylələr Bizi yoldan çıxarmaq üçün,
düzgün yolda yıxmaq üçün və bizi Cəhənnəmə
aparan yollara çəkmək üçün şeytan cox diqqətli
və dəqiq planlar qoyub. Həm də etiraf etməliyik
ki, vaxt keçdikcə, illər ötdükcə şeytan daha da
ağıllı planlar hazırlayır, yeni və fərqli üsullara əl atır ki, müsəlman bəndəni azdırsın, onu
günahlara sürükləsin, ibadətlərində fikrini
dağıtsın. Şeytanın diqqətli və ağıllı olması səni
heç də təəccübləndirməsin. Unutma ki, o, eyni
insan üçün istifadə etdiyi eyni hiyləni bircə dəfə
işlədir, onu təkrarlamır. Məsələn insan universitetdə oxuyarkən, şeytan
onu bir yolla azdırmağa çalışır. İnsan bir az
yaşlandıqca, şeytan başqa hiylələrə əl atır. İnsan
ailə qurandan və iş sahibi olandan sonra şeytan
tamam başqa üslublardan istifadə edir. Daha çox
da ər-arvad arasında və ailədə problemlər yaranmasını istəyir. Buna görə də o iki insana
elə hiylə ilə yanaşır ki, onlar arasında daim
problemlər davam edir. Ailə həyatında
müvəffəqiyyət qazana0bilməyənlər və tez-tez problemlərlə
üzləşənlərin çoxu şeytan məktəbinin
məzunlarıdır.
Şeytanın qadına yaxınlaşmaq tərzi daha fərqlidir.
O qadını, öz bədənini fitnə kimi istifadə etsin
deyə azdırır. Şeytan qadınların çoxuna bu fikirlərlə yanaşır. Qadına, gözəlliyini Allahın
neməti kimi göstərir, Allah gözəldir və gözəlliyi
sevir və bu nemətdən istifadə etmək lazımdır.
Əlbəttə eyni zamanda şeytan həm də kişiyə
yaxınlaşır ki, qadına baxsın və Allahın qəzəbinə
gəlsin. Hələ bir çoxları utanmadan qadınlara baxaraq deyirlər ki; “Gözələ baxmaq savabdır!”
Şeytanın əsgərləri də müxtəlifdir və müxtəlif
insanlara fərqli yollarla yanaşırlar. Məsələn,
oxuma-yazma bilməyən biliksiz bir insanın
yanında hərlənən şeytan, kompüterdə gözəl
işləyə bilən birinin şeytanından fərqlənir. Şeytan insanı azdırmaqdan və həmişə onunla
olmaqdan bezmir, yorulmur və əl çəkmir. O,
gecə-gündüz çalışır və bundan əl çəkə bilmir. İlk
dəfə rüşvət almağa addım atan insana şeytan bu
işi asanlaşdırır və daxilində inam yaradır ki, bu
birinci və axırıncı dəfə olacaq. Bir daha təkrarlanmayacaq. Sonra onu yenə rüşvət
almağa həvəsləndirir və bütün dünyanı onun
gözündə rüşvət alanlar kimi göstərir. Əlbəttə,
vicdanı bir azacıq oyanmaq istəyən insanı şeytan
buraxmır, sadəcə rüşvətin adını onun beynində
dəyişdirir və rüşvəti ona, hədiyyə və ya hörmət kimi qəbul etdirir.
Beləcə şeytan hər bir insanla müxtəlif üsullardan
istifadə edir. Hər bir insanın günahını onun
gözündə kiçildir və bəzən gözəlləşdirir. Buna
görə də biz şeytanı yaxından anlamalıyıq ki, onun
hiylələrindən qaça bilək. Bəs görəsən şeytanı yenmək olar? Əlbəttə olar. Yuxarıdakı ayələrin
birində də qeyd olundu ki, şeytan insanlara hökm
edə bilmir və onları heç bir zaman məcbur etmir.
Şeytan Ömər bin əl-Xəttabdan (r.a) qorxardı və
və Ömər gedən yolla heç vaxt getməzdi. Heç öz-
özümüzə sormuşuqmu, bu insan şeytanını necə yenib və necə özündən uzaqlaşdıra bilib? Biz də
onun istifadə etdiyi vasitələrdən istifadə etsək,
şeytanımızı yenə bilmərikmi?!