Allahın adı ile.

Bu meqale her kese oxusa xeyir eder! ınşaaALLAH.

Mobil telefonlar necə izlənir?
A A A
Amerikanın Milli təhlükəsizlik Agentliyi - NSA
hər gün dünyada mobil telefonların yerləri
ilə bağlı 5 milyarda yaxın məlumat toplayır.
Agentliyin özüünün indilərdə açıqladığı
məlumat və vaxtı ilə onlara çalışan, məxfi
məlumatları mediaya sızdırandan sonra
qaçan Edward Snowdenin ötürdüyü
sənədlər belə deyir.
Vaşinqton Post qəzeti əlindəki məlumatlar
vasitəsiylə NSA-in mobil telefonları necə
izləməsinə aydınlıq gətirir.
Hər bir mobil telefon şəbəkəyə qoşulubsa,
onun yerini asanca müəyyənləşdirmək olur:
1. Mobil telefon siqnalı ötürücüləri -
antenna qüllələri;
2. Wifi - simsiz internet ötürücüləri;
3. Ağıllı telefonlara quraşdırılan xəritələrdə
istifadə edilən GPS peyk koordinatları ;
4. Mobil telefonlarda qurulan və SOS
siqnalı ötürən ötürücülər vasitəsi ilə.
Dünyadakı bütün bu mobil telefonlarla
yerlərini göstərən məlumatlar adətən mobil
operatorlarda və onların hamısınının
istifadəsi üçün rahat olsun deyə, ortaq
korporativ məlumat bazalarında toplanır. Bu
məlumat bazalarından istənilən operator
istifadə edə bilir: Ölkə daxilindən telefon
zəngləri və ya mesajları xaricə çatdırmaq,
rominq xidmətləri göstərmək və s. üçün.
NSA MƏLUMATLARI NECƏ YIĞIR?
NSA də məhz bu məlumatlara çıxışı olan 10
nəhəng məlumat toplama mərkəzi var. Hər
məlumat mərkəzi ən az iki korporativ
məlumat bazasından məlumat toplayır.
Və bütün bu məlumatları 27 terrabaytlıq
fayllarda saxlayır.
Əslində bu cür məlumatlara nəzəri və
praktiki olaraq bütün dövlətlərin hüquq-
mühafizə orqanları çıxış imkanı əldə edə
bilsə də, həmin bu informasiyanı analiz
etməyi bacaran texnologiyalar heç də hər
kəsdə yoxdur.
KİMLƏR İZLƏNİR?
NSA-dən Vaşinqton Posta bildiriblər ki, bu
məlumat toplanması zamanı onlar konkret
olaraq kimisə hədəfə almırlar. Sadəcə,
toplanan məlumatları xüsusi hazırlanmış
statistik-riyazi hesablama vasitələri ilə - Co-
Traveller (Yol Yoldaşı) adı verdikləri üsulla
analiz edirlər, mobil telefonların
fəaliyyətindəki qanuna uyğunluqlar, və
qəribəliklər, fərqliliklər – yəni şübhəli
məqamlar aşkarlanır. Adətən toplanan
informasiyanın ancaq 1 faizi nəyəsə yarayır.
Məsələn, adi məlumatların iində potensial
büşbhəlilərlə kimlərin əlaqədə olub
olmaması aşkarlana bilir. NSA-in bu
proqramında şübəhli hədəf olmaq üçünsə,
heç də hansısa qanunsuz fəliyyətlə məşğul
olmaq gərəkmir. Sadəcə, kimiliyini və yerini
gizlətmək üçün telefonunu ancaq zəng-
edəndən edənə yandıran, internet və ya
virtual aləmdə fərqli kimliklərlə özünü
təqdim edən, jurnalistlər və ya terroristlər
kimi emailləri və ötürdükləri məlumatları
xüsusi ciddiliklə - kodlaşdıraraq qoruyan,
birdəfəlik mobil telefonlardan istifadə
edənlər özləri istəmədən də bu analitik
proqramın hədəfinə çevrilə bilərlər. Sadəcə
özlərini başqalarından fərqli apardıqları və
əsl şübhəlilərlə bir neçə dəfə yolları kəsişdiyi
üçün şübhəli ola bilərlər.
NECƏ İZLƏNİR?
Sonradan hər hansı bir hədəflə bağlı suallar
yarandıqda, həmin şəxsin kimlərlə əlaqədə
olması, kimlərlə sadəcə eyni yerə getməsi, az
qala bütün gününü əvvəllər harada
keçirməsi marşrutu çıxarılır. Günlük
həyatında mobil telefonun fəaliyyəti bir daha
izlənir, mümkün müttəfiqləri, tanışları və
başqa əlaqələri tapılır.
Co-traveller həm də imkan verir ki, istənilən
mobil telefonun yerini ən pisi 1 saatlıq, ən
yaxşı halda isə 100 metrə qədər dəqiqliyində
müəyyənləşdirmək mümkün olsun.
BU MƏLUMATLAR NƏYƏ YARAYIR?
NSA –dən Robert Litt deyir ki, bu məlumatları
toplayarkən onlar ABŞ vətəndaşlarının
izlənməmə və özəl həyatıyla bağlı
hüquqlarını pozmurlar. Çünki məlumatları
mərkəzləşdirilmiş şəbəkələrdən kimisə,
birbaşa izləmədən alırlar. Ola bilsin ki,
hazırda bu toplanan informasiya o qədər də
böyük əhəmiyyət kəsb eləməsin, ancaq əsl
dəyəri gələcəkdə üzə çıxa bilər.
Dünyadakı insan haqları fəalları isə ABŞ
hökumətinin internet və mobil telefonlar
vasitəsilə cinayət törətməyən şəxsləri
istənilən üsulla izləməsinin insan haqlarına
zidd olduğunu düşünür.