ŞÜKRÜN MÜHTƏVASI

"Açmaq, meydana çıxarmaq" mənasını verən "ş-k-r" kökündən gələn şükr, nemətin bilinməsi və ortaya çıxarılması mənasını verir. Şükrün ziddi, neməti unutma və gizləmə mənasında küfrdür. Bəzilərinə görə də şükr, aynu'ş-şəkra (dolu bulaq) deyimindən gəlib, nemət verənin zikriylə dolu olmağı ifadə edir.

Şükr, üç şəkildə olar. Birincisi, nemətin bilinməsi şəklindəki ürəyin şükrüdür, ikincisi, nemət verənə səna şəklində dilin şükrüdür. Üçüncüsü isə, orqanların nemətlərə qarşılıq verməsi şəklindədir. Bu da açıqcası saleh əməldir. Allah,

آلَ دَاوُودَ شُكْرًا ۚ وَقَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ

"Ey Davud nəsli! (Bu nemətlərə) şükür edin! Qullarımdan şükür edəni azdır." (Səba; 34/13) buyurur ki, Allaha şükr etmək üzrə etdiyiniz əməlləri edin deməkdir.

Şükrün ziddi nankorluqdur. Bu Quranın bir çox ifadəsində qarşımıza çıxır:

فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ

"Belə olduqda siz (itaətlə) Məni xatırlayın ki, Mən də sizi yada salım! Mənə şükür edin, Məni danmayın!" (Bəqərə; 2/152)

وَلَقَدْ آتَيْنَا لُقْمَانَ الْحِكْمَةَ أَنِ اشْكُرْ لِلَّهِ ۚ وَمَنْ يَشْكُرْ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

"Həqiqətən, Loğmana: “Allaha şükür et!” (deyə) hikmət verdik. Kim (Allahın nemətlərinə) şükür etsə, özü üçün şükür edər. Kim nankor olsa, (bilsin ki) Allah onun şükürünə möhtac deyildir, (özlüyündə) şükürə (tərifə) layiqdir! (Onun bütün işləri bəyəniləndir!)"(Loğman; 31/12)

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ ۖ وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ

"(Ey camaatım!) Yadınızı salın ki, o zaman Rəbiniz bunu bildirmişdi: “Əgər (Mənə) şükür etsəniz, sizə (olan nemətimi) artıracağam. Yox, əgər nankorluq etsəniz, (unutmayın ki) Mənim əzabım, həqiqətən şiddətlidir!" (Ibrahim; 14/7)

فَقُطِعَ دَابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا ۚ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

"Artıq o zalım tayfanın kökü kəsildi. Həmd olsun aləmlərin Rəbbi