öpməliydilər. Rusiyada bu ənənə 16-17-ci əsrlərə qədər qüvvədə olub. Tarixin tozlu qatlarında öpüşmə həm də diplomatik törənlərin əsas atributu idi. Padşah əlinin öpülməsi ona olan sədaqət və hörmətin əlaməti sayılırdı. Görüşərkən insanların yanaq-yanağa öpüşməsi sevgi, hörmət və dostluğu ifadə etdiyi halda, əl, çiyin və ayağın öpülməsi tabeçilik və sadiqliyin simvolu kimi qəbul edilir. Doğrudur, ayaq və əllərin öpülməsi qədim və orta əsrlərdə vacib atribut olub, hazırda isə ancaq əlin öpülməsi qüvvədə qalıb ki, bu da din xadimlərinə və qadınlara münasibətdə tətbiq olunur. Şərqdə, xüsusən də ərəb ölkələri və Türkiyədə yaşlıların əllərinin öpülməsi inidyə qədər də var. Bəzi Şərq ölkələrində isə sosial statusuna görə nisbətən aşağı səviyyədə olanlar özlərindən daha nüfuzlu olan şəxslərin çiyin və ayağından da öpür.

Qədim insanlar ona görə öpüşüblər ki, ağızları duzlu olsun
Hər şeydən əvvəl onu deyək ki, öpüş ünsiyyət formasıdır. Kimə necə münasibət göstərməkdən asılı olaraq bu proses bəzən çox asan, bəzənsə çox çətin ola bilər. Müasir dünyada insanların bir-birinə münasibətini ifadə etməyin yüzlərlə forması yaranıb: SMS, faks, telefon… Halbuki bunların heç biri insanların sıcaq öpüşünü əvəz edə bilməz. Çünki “adicə öpüş” adlandırdığımız bu toxunuş bəzən sözlə ifadə edilə bilməyəcək qədər gözəl və böyük hissləri ötürməyə qadirdir.

Çox maraqlıdır ki, öpüşün müəlliflik hüququnun kimə aid olması hələ də təsbit olunmayıb. O, telefon və ya faks kimi konkret bir ixtiraçının beyin məhsulu deyil. Təxminən folklor nümunələri — bayatı, nağıl, layla kimi. Nəysə, maraqlı olan onun kim tərəfindən yox, hansı səbəbə yaranmasıdır. Lap köhnə və bir qədər də əcaib versiyalara görə, qədim insanlar üçün digərinin dərisi duz mənbəyi sayılırdı. Onlar bir-birini öpməklə bədənlərinin duz, habelə sabit temperaturda saxlama ehtiyacını təımin etmiş olurdular.
Daha sivil teoriyalarda isə göstərilir ki, öpüşmə əslində daim ruhu və bədəni təravətli saxlayır. Bir çox antropoloqlara