r zərurət olaraq, ağır işlərdə işləmək məcburiyyətində olan kəslərin oruclu olaraq işlədikləri təqdirdə sağlamlıqları risk altında qalacaqsa ramazan ayında tuta bilmədikləri oruclarını uyğun bir zamanda qəza edərlər.
Quran bu vəziyyəti bu ayələrlə açıqlayar: "Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlki ümmətlərə vacib edildiyi kimi, sizə də vacib edildi ki, (bunun vasitəsilə) siz pis əməllərdən çəkinəsiniz! (Oruc tutmaq) sayı müəyyən olan (bir ay) günlərdir. (Bu günlərdə) sizdən xəstə və ya səfərdə olanlar tutmadığı günlər qədər başqa günlərdə oruc tutmalıdırlar. Oruc tutmağa taqəti olmayanlar isə (hər günün əvəzində) bir yoxsulu doyuracaq qədər fidyə verməlidirlər. Hər kəs könüllü xeyir iş görərsə (həm oruc tutub, həm də fidyə verərsə), bu onun üçün daha yaxşı olar. Bilsəniz oruc tutmaq sizin üçün nə qədər xeyirlidir! İnsanlara doğru yolu göstərən, bu yolu açıq dəlilləri ilə aydınlaşdıran və (haqqı batildən) ayıran (Qur’an) ramazan ayında nazil edilmişdir. Aya (ramazan ayına) yetişən şəxslər (bu ayı) oruc tutmalıdırlar; xəstə və ya səfərdə olanlar isə tutmadığı günlərin sayı qədər başqa günlərdə tutsunlar. Allah sizin üçün ağırlıq deyil, yüngüllük istər ki, fövtə gedən günlərin orucunu tamamlayasınız və sizi düz yola yönəltməsinə görə Ona ("Allahu əkbər" deməklə) tə’zim və şükür edəsiniz. (Bəqərə, 183-185)
e) Yaşlılıq:
Oruc tuta bilməyəcək qədər yaşlı olan kəslər, oruc yerinə fidyə verə bilərlər. Bəqərə surəsinin 184-cü ayəsində, bu şəkildə oruca güc çatdıra bilməyənlərin, oruc tutmayıb fidyə vermələri lazım olduğu hökmə bağlanmışdır. Yaxşılaşma ümidi olmayan xəstələr də eyni hökmə tabedir.
3) Oruc Yerinə Fidyə Verilməsi
a. Fidyə Nə Deməkdir?
Orucla əlaqədar olan fidyə, dini bir termin olaraq, bəzi ibadətlərin əda edilməməsi ya da ədası əsnasında bəzi qüsurların işlənməsi halında ödənən dini-maliyyə öhdəçilikdir. İbadətlərlə əlaqədar fidyə, oruc və həccdə söz mövzusudur. Qocalıq və şəfa ümidi olmayan bir xəstəlik səbəbiylə oruc tuta bilməyən kimsə,