indiki şəklə salınıb.
Abidəni müdafiə istehkamı
saymayanlar da var
Onu da qeyd edək ki, Qız qalası
adlı abidələrə Yaxın Şərq
ölkələrinin bir çoxunda da
təsadüf edilir. Bu ad altında
tikilən qalaların əsas xüsusiyyəti
onların dəniz və çay sahillərində
hündür yerlərdə tikilməsidir.
Abidənin müdafiə istehkamı
olduğu fikrinə qarşı çıxanlar da
var. Onların fikrincə, abidənin
«mağzal» adlanan aşırımları
(kiçik pəncərələri), feodal
qalalarındakı mağzallardan
tamamilə fərqlənir. Əvvəla,
bunlarda yuxarıdan ox atmaq,
yanacaq tullamaq üçün maillilik
nəzərə alınmayıb. Alimlərin
bəzilərinin fikrincə, pilləkən olan
tərəfin fasadında qoyulmuş yarıq
şəkilli pəncərələr mərtəbələri
işıqlandırır, onlar içəriyə doğru
genişlənərək mağzala oxşar şəkil
alırsa da, hər halda, müdafiə
məqsədi daşıdığı şübhəlidir. Qız
qalasının qapısı üstündə,
müdafiəyə daha çox ehtiyacı olan
yerdə bir dənə də olsun mağzal
qoyulmayıb. Abidənin daxili
quruluşu da orada davam edə
biləcək mühasirəni keçirmək
üçün lazımi yaşayışa imkan
vermir. 12 metr hündürlükdən
başlayaraq abidənin xarici səthi
yuxarıya doğru bir-birini əvəz
edən əhəng məhlulu ilə
doldurulmuş ağ və qara
kəmərlərlə qurşanıb. İndi həmin
ağ zolaqlar çox yerdə tamamilə
tökülüb və hörülüb, səthi girintili-
çıxıntılı şəkil alıb. Mütəxəssislər
hesab edir ki, müdafiə üçün heç
bir əhəmiyyəti olmayan əhəng
zolaqlara hədsiz miqdarda əhəng
işlənməsi tamamilə məntiqsizdir.
Digər fərziyyəyə görə, Qız qalası
atəşpərəst məbədi olub. Qız
qalasının atəşpərəst məbədi
olması da şübhəlidir. Bildiyimiz
kimi, atəşpərəst məbədində daim
od yandırılıb. Abidənin üstündə
od yandırmaq üçün istifadə
olunduğu güman edilən dulus
kəməri Qız qalasının yeddinci
mərtəbəsinə kimi qalxır. Dulus
kəmərinin diametri 20-30
santimetrdir. Bu kəmərlə qalxan
qazı tikintinin içərisinə aparmaq
və ona yaxınlaşıb od vurmaq
güclü partlayışa səbəb olardı.
Tarixçi-alim M.Nəbiyevin
versiyasına görə, Qız qalası
Zərdüşti