i daxmasıdır.
Atəşpərəstlər öz ənənələrinə
uyğun olaraq, daxilində xaki
təriqətinə məxsus olan ölülərini
aparıb sükut qüllələri adlanan
xüsusi tikililərə qoyurdular.
Burada vəhşi quşlar sümükləri
ətdən təmizləyirdilər. Bu
fərziyyəyə görə, Qız qalası
damında çalağanların didib-
parçalaması üçün ölülərin
qoyulduğu qüllədir. Həmin
dövrdə tikilən daxmalar quruluş
etibarı ilə Bakı Qız qalasından
fərqlənir. Onları hündür yerlərdə,
həm də bir mərtəbədən artıq
olmayaraq tikirdilər. Bildiyimiz
kimi, Qız qalası səkkiz
mərtəbəlidir.
Qala iki hörgü sistemi ilə tikilib
Qız qalasının rəsədxana
olduğunu bildirənlər də var.
Məsələn, bəzi tarixçilərə görə,
rəsədxanada göy cisimləri
müşahidə olunurdu. Eyni
zamanda Günəşin çıxmasını
müşahidə etmək mümkün idi.
Marağa və Təbriz
rəsədxanalarında «yüksək
qübbə» mövcud olub. Bu
fərziyyələrin tərəfdarları Qız
qalasını rəsədxananın qübbəsi,
ona bitişik olmuş tikinti
kompleksini isə rəsədxana kimi
qəbul edirlər. Arxeoloqlar
müəyyən ediblər ki, Qız qalası iki
hörgü sistemi ilə tikilib. Birinci 12
metr hündürlüyədək olan hamar
hissədir. İkinci hörgü sistemi isə
12 metrdən yuxarı yuxarı hissədə
tətbiq edilib. Buradakı yonma
daşların növbə ilə batıq və çıxıntı
şəklində hörülməsi qalaya əzəmət
verir. Diqqət yetirilsə, burada 31
(30) çıxıntı zolaqlarını asanlıqla
saymaq olar. Güman etmək olar
ki, bunlar bir aydakı günlərin
sayını göstərir. «Dayaq divarının»
cənub və şərq tərəfindən zolaqlar
sayılsa, onların sayının 24
olduğunu görmək olar. Belə
müəyyənləşdirilib ki, 24 rəqəmi
gecə-gündüz ərzində saatların
sayıdır. Abidənin cənuba baxan
pəncərələrinin 4 olması fəsillərin,
mərtəbələrə qalxan pillələrin 12
olması isə ildəki ayların sayını
göstərir. Lakin bu fərziyyələrin bir
çoxunu inkar edən fakt Qız qalası
divarlarının aşağı hissədə 5,
yuxarı hissədə isə 4 metr
qalınlığında olmasıdır. Bundan
başqa, onun çox böyük
hündürlüyü sonuncu üç
fərziyyəni təkzib edir. Çünki nə od
məbədi, nə