Tamada deyiləndə öncə iki adamı xatırlayıram. Hələ məktəbli ikən tanıdığım birinci tamada orta yaşlı bir kişi idi. Onun toyları idarəetmə qabiliyəti hamını heyran edirdi. Bu adam olan toylarda heç vaxt dava düşməzdi, narazılıq yaranmazdı. Onun tamadalıq etdiyi toylardan hələ də danışılır. İllər keçib, ondan sonra yüzlərlə tamada görmüşəm, amma onun kimi "əfəndi”sini görmədim. O biri tamadanı isə bir az təəssüf hissi ilə xatırlayıram, çünki onu qonşuluqdakı bir toyda çox danışdığına, gərəksiz tostlar dediyinə və musiqiyə az yer verdiyinə görə cavanlar döymüşdülər…

Toyların "çağırılmamış qonağı” Toy deyəndə ilk ağlınıza nə gəlir? Ağ geyimli gəlin, yanında bəy, musiqi, əyləncə və bir də… tamada. Sonuncu sözü oxuyanda üzünüzdə yaranmış ifadəni təxmin edə bilirəm. Öncə biz az təbəssüm yaranan simanızı bu sözü oxuyar-oxumaz "turşutdunuz”...

"Tamada” sözü leksikonumuzda yenidir, gürcü dilindən gəlir, mənası "məclis idarə edən” deməkdir. Biz bu sözü daha öncələr masabəyi kimi istifadə etmişik. Masabəyinin vəzifələri toyda deyilən tost- sağlıqlara nəzarət, çıxışların nizamlanması, asayişin bərpa olunmasıdır. Bir çox toyda başbilənlik, ağsaqqallıq etmiş Həmid Məmmədov deyir ki, bir vaxtlar masabəyliyinin yazılmamış bir qanunu vardı - idarə etdiyi toyda spirtli içki içməməli idi. Masabəyinin peşəkarlığı bununla ölçülürmüş. İdarə etdiyi toyda spirtli içki içən masabəyini bir də kimsə toya çağırmırmış.

Qonağa aman verməyən qırsaqqız "toy rəisi" Masabəyinin vəzifəsi toyu layiqincə idarə etmək, gələn qonaqlarla məşğul olmaq, yemək-içməyin vaxtında paylanmasına nəzarət etmək idi. Toyda çıxış etmək, təbrik ünvanlamaq istəyənlər masabəyinə yaxınlaşar, istəyini ona bildirərdi. O da münasib bir vaxtda həmin adama söz verərdi, məclis də maraqla o çıxışı dinləyərdi. Bəs indi bu marağın ölməsinə səbəb nədir? Niyə bir vaxtlar toyların bəzəyi, dadı-duzu hesab edilən masabəyilər sevilmir? Axı müasir toylarda tamada deyə tanıdığımız masabəyi də bu vəzifələri daşıyır. Amma söz yox