göstərib “İnşiqaq” surəsi, 6-cı ayə də buyurur: “Ey insan! Sən Rəbbinə doğru çalışıb çapalayırsan. Sən Ona qovuşacaqsan!” Buna görə, yırtıcı heyvandan da yırtıcı olan nəfsi istəklərdən qaçmaq lazımdır. Əziyyət və çalışqanlıqla dözməklə Allaha doğru hərəkət etmək lazımdır.

Bizim müzakirəmiz bu məqamdadır ki, “etisam” mərhələsi nəfslə mübarizə meydanlarından böyük bir meydandır. Bu meydanda qələbə çalan o şəxsdir ki, bu kəndirlə özünü nəfsi istəklərdən xilas etsin. Əllamə Təbatəbayi Quranın mübarək ayələrinin bir neçəsindən diqqəti cəlb edən və insana təlim verən gözəl məqamlar əldə etmişdir. Quranın “Hicr” surəsinin 44-cü ayəsində buyurulur: “(Cəhənnəmin) yeddi qapısı var. Hər qapıdan müəyyən bir dəstə girər.” Mərhum Əllamə Təbatəbayi bu yeddi qapının nümunələrini axtarmaqla məşğul olmuşdur. Digər tərəfdən isə, Həzrət Əlinin (ə) bir dəstəyə belə xitab etdiyi nəql olunmuşdur: “Bilirsinizmi cəhənnəmin qapıları necə olacaqdır?” Dedilər: -“Cəhənnəmin qapıları bu dünyanın qapıları kimi olacaqdır”. İmam Əli (ə) ardınca buyurdu: -“Belə deyil. Cəhənnəmin qapıları dünya qapıları kimi deyil”.

Əllamə Təbatəbayi başqa ayələrə istinad edərək, bu yeddi qapını açıqlamışdır. Yasin surəsinin 65-ci ayəsinin “Bu gün onların ağızlarını möhürləyirik. Etdikləri əməllər barəsində onların əlləri Bizimlə danışar, ayaqları isə şəhadət verər.” təfsirində buyurur: -“Bu ayədə cəhənnəm qapılarının üçü müəyyən edilmişdir. Birincisi ağızdır, belə ki, şübhəli və haram olaraq yedikləri tikələr. İkinci və üçüncü isə, əl və ayaqlardır. Belə ki, Allahın razılığı olmadan hərəkət etmişlər və ya Allah eləməmiş, günah üçün fəaliyyət göstərmişlər”.

“Fussilət” surəsinin 20-ci ayəsində də, cəhənnəmin qapılarının üçü bəyan edilmişdir. Ayədə buyurulur: “Nəhayət, onlar Cəhənnəmə gəldikdə qulaqları, gözləri və dəriləri etdikləri əməllər barəsində onların əleyhinə şəhadət verəcəkdir.” Buna əsasən, qulaq, göz və dəri də cəhənnəmin başqa qapılarıdır. Burada dəridən məqsəd, bəzi qərizələrdir. Quranda ədəbi