Nə üçün "Allah, Muhəmməd, Ya Əli" deyirlər, "ya" sözünü "Əli"nin qarşısında işlədir, o biri isimlərdən öncə işlətmirlər? Əslində, bu mövzu barədə düşüncələrimi oxucularla paylaşmaq çoxdan ürəyimdən keçirdi, ancaq ehtiyat edirdim: birdən fikrimi kifayət qədər açıqlaya bilmədim? Bəlkə, izahımdan oxucuda cavab əvəzinə daha çox sual meydana gəldi? Məsələ doğrudan da ciddidir, çünki bəziləri bundan sui-istifadə də edə bilərlər, bəziləri üçün məsələ təəccüblü görünər. Lakin bir halda ki, bu sual ateist izahlı İslamı düşüncəyə malik insanları düşündürür, o zaman məsələnin geniş şərhinin vaxtı çatmışdır.



Ən çox ictimai nəqliyyat vasitələrində rast gəlinən bu xitab növünü kimisi güzgünün üzərinə, kimisi şüşəyə, kimisi xalça parçasına, kimisi daha başqa yerə yazdırır. Sürücü mühərrikini işə salanda, satıcı siftə edəndə "Allah, Muhəmməd, ya Əli!" deyir. Görünür, kimisi üçün bu dua, kimisi üçün tilsim, kimisi üçün də sehrli sözdür. Hamımızdan çox həyatı təhlükə ilə qarşı-qarşıya olan sürücülərdir! Səhər iş üçün evdən çıxan bu peşə sahiblərinin ailə üzvləri qədər narahatlıq keçirən daha hansı peşə sahibləri, onların ailə üzvləri var? Halbuki, heç birimiz bir an sonra sağ qalıb-qalmayacağımızı bilmirik. Kaş insanların hamısı həyatlarının bir tükdən asılı olduqlarını sürücülər qədər hiss edəydi. O zaman yəqin ki, Allah adı çox adamın iş masasının istündə, ən görkəmli yerdə olardı. Nə isə...
"Allah, Muhəmməd, Ya Əli!"
Yox ... İnsan bu dünyadan hər an gedə biləcəyini düşünür və Allahı, Peyğəmbəri, xəlifələri xatırlayır.
Gözəldir amma... Amma nə üçün "ya" sözü təkcə "Əli" sözünün qarşısında işlədilir? Maraqlıdır deyilmi?
Öncə bu məsələ üzərində dayanmaq istərdik ki, İslam əxlaqı kiməsə və ya kimisə sadəcə adı ilə dilə gətirməyib. Söhbət Allahdan, Peyğəmbərlərdən, xəlifələrdən, səhabələrdən, qısacası İslamın hər hansı bir sahəsində tanınmış adamlardan gedirsə getsin, ya bu adların əvvəlində, ya sonunda hörmət ifadə edən müəyyən sözlər işlədilir. Məsələn, "Allah" deyərkən,