m ki, hər
hansı təşkilatın məqsədlərinə
çatması üçün tək bir nəfərin
düşünməsi, idarə etməsi və
ümumilikdə öhdəlik götürməsi
lazımdır. Amma idarə edilənlər
təzyiq altında olmamalıdır.
İnsanlar öz liderlərini seçmək
imkanına malik olmalıdırlar.
Mənim fikrimcə zor tətbiqinə
əsaslanan avtokratik sistem qısa
müddətdə tənəzzülə uğrayır.
Çünki güc, əxlaqı aşağı olan
insanları özünə cəlb edir. Mən
əminəm ki, dahi tiranları
əclafların əvəz etməsi dəyişməz
bir qaydadır. Bu səbəbdən də,
hazırda İtaliya və Rusiyada
gördüyümüz sistemlərə qarşı
həmişə müxalif olmuşam. Bugün
Avropada demokratik idarəetmə
formasının gözdən düşməsinin
səbəbi demokratiyanın ana
ideyasında deyil, hökumət
başçılarının qeyri-stabilliy i və
seçki sisteminin şəxsləri ayrı-ayrı
nəzərə almayan xarakterində
axtarmaq lazımdır. Məncə, bu
baxımdan Amerika Birləşmiş
Ştatları doğru yolu tapıb. Onlar
uzun müddət üçün seçilmiş
məsuliyyətli prezidentə
sahibdirlər və prezidentin öz
məsuliyyətlərini yerinə yetirmək
üçün kifayət qədər səlahiyyətləri
var. Digər tərəfdən, bizim siyasi
sistemimizdə xəstəlik və ya
ehtiyac anında fərdə qarşı
nümayiş etdirilən qayğını yüksək
qiymətləndirirəm.
İnsanlığın ehtişamında mənə
görə doğrudan da dəyərli olan
siyasi dövlət deyil, yaradıcı və
düşüncəli şəxs – şəxsiyyətdir;
Alicənab və əzəmətli olan odur,
düşüncədə və hisslərdə küt
olaraq qalan isə sürüdür.
Bu mövzu məni sürü həyatını
yaşayan insanların ən pis
təzahüründən, heç sevmədiyim
hərbi sistemdən bəhs etməyə
vadar edir. Əgər insan orkestrin
sədaları altında cərgə ilə marş
etməkdən zövq alırsa, bu, ondan
zəhləm getməsi üçün kifayətdir.
Ona baş beyin səhvən verilib; ona
lazım olan ancaq onurğa
beynidir.İnsan sivilizasiyasının
bu “taun ləkəsini” qısa zamanda
aradan qaldırmaq lazımdır. Əmrə
əsaslanan qəhrəmanlıq, mənasız
zorakılıq və vətənpərvərlik
adlanan bu iyrənc cəfəngiyat –
bütün bunlara necə də nifrət
edirəm! Müharibə mənim üçün
rəzil və çirkin bir işdir. Belə