nigarançılıq hissi
keçirir, ömrünün axır vaxtlarına
qədər Roma barəsində
fikirləşirdi.
Müsəlmanlar ilk dəfə hicrətin 8-ci
ilində məsihi dinində olan Roma
ordusu ilə Fələstində
qarşılaşmışdı. Bu müharibə Cəfər
ibn Təyyar, Zeyd ibn Harisə və
Abdullah ibn Rəvahə kimi üç
böyük sərkərdənin şəhid
edilməsi və İslam ordusunun
məğlubiyyəti ilə sona çatmışdı.
İslam ordusunun küfr ordusu
müqabilində geri çəkilməsi
Qeysər ordusunun daha da
cürətlənməsinə səbəb olmuşdu,
onların daim İslam mərkəzinə
yürüş etmələri təhlükəsi var idi.
Buna görə də Peyğəmbər (s)
hicrətin 9-cu ilində böyük bir
ordu ilə Şam sərhədlərinə doğru
hərəkət etdi ki, hər növ hərbi
toqquşmalara şəxsən rəhbərlik
etsin. Başdan-başa əzab-əziyyətlə
yanaşı olan bu səfərdə İslam
ordusu özünün keçmiş
heysiyyətini qaytarıb öz siyasi
həyatını yeniləşdirə bildi.
Bu nisbi qələbə Peyğəmbər (s)-i
qane etmədi. O, öz xəstəliyindən
bir neçə gün qabaq İslam
ordusunun (Üsamənin rəhbərliyi
ilə) Şama doğru hərəkət edib
döyüş meydanında hazır olmasını
əmr etmişdi.
Düşmənin ikinci tərəfi İran şahlığı
idi. Hətta İran şahı Xosrov
narahatlığın şiddətindən
Peyğəmbərin məktubunu cırıb
yerə tökmüş, onun səfirini təhqir
etmiş və Yəmənin hakiminə
yazmışdı ki, Mühəmmədi tutsun,
imtina etdiyi surətdə onu qətlə
yetirsin. Xosrov Pərvizin
Peyğəmbəri-Əkrəm (s)-in
dövründə ölməsinə baxmayaraq,
Yəmən nahiyəsinin istiqlaliyyət
məsələsi (o, uzun illər İran
dövlətinin müstəmləkəsi
olmuşdu) İran şahlarının
nəzərindən uzaq qalmamışdı,
iranlı siyasətçilərin malik
olduqları təkəbbür belə bir
qüdrətin varlığına dözməyə heç
vaxt icazə vermirdi.
Üçüncü təhlükə daxildəki
münafiqlər idi. Onlar
müsəlmanların əleyhinə daim
casusluq edərək nifaq, onların
arasında təfriqə salıb təxribat
işləri aparırdılar. Hətta
Peyğəmbər (s)-in özünə qarşı
belə sui-qəsd hazırlayaraq Təbuk-
Mədinə yolunda onu öldürmək
istəyirdilər. Bəziləri də zümzümə
edərək deyirdilər ki, Peyğəmbərin
vəfatı ilə İslam hərəkatı