Biz insanlar
ətrafımızda olan
aləmi iki hissəyə
bölmüşük: canlılar
və cansızlar aləmi.
Canlılara insanları, heyvanları və
qismən bitkiləri aid edir, qalan hər
şeyi isə cansız sayırıq.
Amma bəsirət gözü ilə baxsaq görərik
ki, təbiətdə olan hər şeyin canı var,
çünki hər şey öz dili ilə Allahı öyür,
Ona həmdü-sənalar söyləyir. Buna
“təsbih” deyirlər. Allah-təala Qurani-
kərimdə buyurur: “Məgər göylərdə və
yerdə olanların, qanadlarını açıb uçan
quşların Allahı təqdis edib şəninə
təriflər dediklərini görmürsənmi?!
Allah onlardan hər birinin duasını,
şükür-sənasını bilir. Allah onların nə
etdiklərini biləndir!” (Nur, 41). “Yeddi
göy, yer və onlarda olanlar Allahı
təqdis edir. Elə bir şey yoxdur ki,
Allaha tərif deyib Ona şükür etməsin,
lakin siz onların təqdisini anlamazsınız.
Allah həqiqətən, həlimdir,
bağışlayandır!” (İsra, 44).
İnsan oğlu cansızların təsbihini qulağı
ilə hiss etməsə də, qəlbi ilə bəlkə də
duya bilər. Çünki insan istədiyini
duymağa qadirdir. Daha dəqiq desək,
təbiətdən gələn informasiyaları özü
istədiyi şəkildə qəbul etməyə
meyllidir. Dadlı bir meyvə görəndə
deyirik: “Buna bax, adama “gəl, məni
ye” deyir”. Gözəl təbiət mənzərəsi
qarşısında heyranlığımızı bu cür
bildiririk: “Bu yerlər adama gəl-gəl
deyir”. Kaş bu bəsirətimizi
ətrafımızdakı aləmin biz vermək
istədiyi mesajları duymağa da yönəldə
biləydik. Kaş ki, qəbristanlığa yolumuz
düşəndə kənardan dilsiz-ağızsız
görünən başdaşlarının bu səsini
eşidəydik: “Ey insan, ölümdən ibrət al.
Vaxt gələcək ki, sən də bu qəbir
daşlarından birinin altında
uyuyacaqsan”. Kaş bu səsi “eşidib”,
ölümə hazır olmağı bacaraydıq,
əməllərimizi bir də ölçüb-biçəydik, hər
şeyə görə bir gün cavab verəcəyimizin
fərqinə varaydıq.
Kaş ki, biz də İmam Əlinin (ə) hər gün
duyduğu səsləri eşidəydik. O həzrət
buyururdu: “Adəm oğlu üçün elə bir
gün başlamır ki, həmin gün ona bu
sözlərlə xitab etməsin: “Ey Adəm oğlu!
Mən yeni bir günəm. Və mən
qiyamətdə sənin şahidinəm.