İctimai münasibətlərdə önəmli
yerlərdən birini zarafat tutur. Bəzən
hansısa fikrimizi incə şəkildə
çatdırmaq üçün, bəzən isə sadəcə
başqalarının könlünü açmaq üçün xoş
zarafatlardan, yumordan istifadə
edirik. Zarafat sözü "zərafə" (zəriflik,
incəlik) kökündən gəlir və bu da onu
göstərir ki, zarafat incə və zərif eyham
deməkdir. Bəzən zarafat adı altında
yalan danışır, başqalarını təhqir edir,
insanların qəlbini qırırıq. Təbii ki, bu
cür "zarafatları" incə adlandırmaq
olmaz və bunlar İslamın da ruhuna
ziddir. Bəs görəsən sevimli
Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) zarafata
münasibəti necə olub və ümumiyyətlə
hər hərəkətiylə müsəlmanlara örnək
təşkil edən bu kamil insan nə cür
zarafat edib?
Siyər kitablarından və hədis
mənbələrindən məlum olduğuna görə,
Həzrəti Rəsulullah incə zarafatları
sevməklə yanaşı, özü də bəzən
zarafatlar etmişdir. Vaxtaşırı etdiyi
zarafatlarla zarafatın İslam
ədəbiyyatında yer almasına və inkişaf
etməsinə səbəb olan Hz Peyğəmbərin
zarafatları incə, ürəkaçan və xoş
olmuşdur. Belə ki, bir dəfə onun
zarafatını görən Əbu Hureyrə çaşıb
qalmış, "Ya Peyğəmbər, sən bizimlə
zarafat edirsən?" deyə soruşmuşdur.
Həzrəti Peyğəmbər belə cavab
vermişdir: "Bəli, mən zarafat edirəm,
amma yalnız həqiqəti söyləyirəm".
Bu nüans olduqca böyük önəm kəsb
edir. Zarafatda belə yalan
danışmaqdan çəkinmək lazımdır. Hz
Peyğəmbər zarafat edərkən bir sıra
başqa qaydalara da riayət etməli
olduğumuzu bidirmişdir. Hədislərdə bu
qaydalar bu cür sadalanır:
- zarafatı yalan və uydurma sözlər
söyləyərək, müəyyən mənada
insanlara mənən zərər verəcək
şəkildə etməmək;
- zarafat ilə də olsa, başqasının malını
mənimsəməmək (Bir hədisdə Hz
Peyğəmbər belə buyurur: "Biriniz əsla
qardaşının əsasının nə zarafatla, nə də
ciddi olaraq götürməsin. Kim
götürübsə qaytarsın"),
- kimisə qorxutmamaq, narahat
etməmək (bu cür zarafat bu hədislə
qadağan edilmişdir: "Səhabələr bir
dəfə Hz Peyğəmbərlə səfərə çıxırlar.
Bu ərəfədə bir nəfər yatır.