məntiqlə
gərək yas məclisində istifadə ediləsi
ərzağı da pulla satmağı haram sayaq.
Yəni təsəvvür edin ki, bir dükana girib
satıcıdan tələb edirsən ki, atamın
ehsan süfrəsinə təmənnasız ərzaq
verməlisən. Bunların hər ikisini etmək
vacib yox, müstəhəbdir; ölü sahibinin
nə ölü üçün Quran oxutdurması, nə də
ehsan verməsi şəriətdə vacib hökm
kimi tələb edilmir. Əgər imkanı varsa,
bunları edə bilər; imkanı və ya istəyi
yoxdursa, məcbur edilə bilməz.
Məsələyə başqa cəhətdən yanaşsaq,
məlumdur ki, insan öləndən sonra
onun qəzaya getmiş namaz və
oruclarını başqası yerinə yetirə bilər
və bunun üçün ölü sahibindən muzd
istəmək də caizdir. Əgər bir şəxsin sağ
ikən boynunda olan vacib (fərz) ibadət
o öləndən sonra başqası tərəfindən
müzdla icra edilə bilirsə, müstəhəb bir
əməl olan Quran oxumağı niyə başqası
muzdla etməsin?
Daha bir məqam: mərhum şəxsin
ruhuna hədiyyə olaraq Quran
oxuyarkən həm sifarişçinin, həm də
icraçının müəyyən bir əxlaq və insaf
çərçivəsində davranmaları
məsləhətdir. Yəni Quran oxuyan adam
bunun üçün xüsusi bir məbləğ
istədiyini dillə deməsə daha yaxşıdır.
Nədənsə, demək olar ki həmişə ölü
sahibinin Quran oxuyan adamdan
gileyləndiyinin şahidi oluruq: “Quran
oxumaq üçün molla filan qədər pul
istədi. Heç insafı yox imiş. Mənim
onsuz da xərcim başımdan aşır. Bir
yandan da Quran oxutdurmaq üçün
filan qədər pul verməliyəm”. Bu
adamların vəziyyətini başa düşməmək
mümkün deyil. Həqiqətən, bəzən istər
yas mərasimlərini idarə etmək, istərsə
də Quran oxumaq üçün mollalar
insafdan artıq pul istəyirlər. Amma
bəzən əks mənzərə də rastımıza çıxır.
Bu sətirlərin müəllifi Quran oxuyanın
üzüyumşaqlığından istifadə edib bütöv
Quran xətmi üçün 30, hətta 20 manat
pul verən adam da görüb. Çox-çox
imkanlı şəxslər görmüşük ki,
qəbristanlıqda və ya ziyarətgahda
rastına çoxan mollaya bir manat pul
verib Yasin oxumasını tələb ediblər.
Yəqin razılaşarsınız ki, bu iş üçün
çəkilən zəhmətin və sərf edilən vaxtın
müqabilində