imiş.

“Biharül-ənvar” və “Vəsailüş-şiə” kitablarındakı bir neçə irihəcmli hədisdə Müəlla ibn Xüneys adlı səhabənin dilindən İmam Cəfər Sadiqin (ə) Novruz bayramı haqqında xoş sözləri rəvayət edilib (“Biharül-ənvar”, 59-cu cld, səh. 91 və 119; “Vəsailüş-şiə”, 5-ci cild, səh. 172-174). Bu hədislərdə İmam Sadiq (ə) Novruz bayramını keçmiş ümmətlərin həyatında və eləcə də, İslam tarixində baş vermiş bəzi əlamətdar hadisələrin ildönümü kimi təqdim edir, bu günün müstəhəb ibadətlərini, hətta bayram namazının qılınma qaydasını bildirir. Novruz bayramının Qədir-Xüm gününə təsadüf etməsi fikri ilə də bu hədislərdə rastlaşırıq.

Novruz haqqındakı hədislərin böyük əksəriyyəti Müəlla ibn Xüneys vasitəsilə rəvayət edilir. Müəlla haqqında rical kitablarındakı məlumatlar ziddiyyətlidir. Bəzi tədqiqatçılar onu çox da mötəbər ravi kimi dəyərləndirməmiş, bəziləri isə əksinə, onun haqqında tam qətiyyətlə müsbət fikir söyləmişlər. Müəllanın Əhli-beytə sevgisinə görə şəhadətə çatması, qatilinin isə İmam Sadiqin (ə) bədduası ilə məhv olması da diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Bəzi mənbələrdə Novruz bayramını tənqid atəşinə tutan və bu günü bayram kimi qeyd etməyi haram sayan rəvayətlərə də rast gəlirik. Amma bu rəvayətlərin bir qisminin sənədi Peyğəmbərə qədər gedib-çıxmır (Beyhəqinin ”əs-Sünənül-kübra“ kitabındakı kimi), bəzi rəvayətlər isə zəif sayılır. Məsələn, belə rəvayət edilir ki, Abbasi xəlifəsi Mənsur İmam Musa Kazimdən (ə) Novruz günündə bayram tədbirlərinə qatılmağı və camaatın təbrikini qəbul etməyi xahiş edəndə, İmam İslamda bu bayrama yer olmadığını buyurmuş, Novruzu fars bayramı adlandırmışdı (Biharül-ənvar, 48-ci cild, səh. 108).

Maraqlıdır ki, Əllamə Məclisi həm Müəlla ibn Xüneysin Novruzu öyən rəvayətini, həm də Novruzu tənqid edən yuxarıdakı hədisi müqayisə edərək, üstünlüyü Müəllanın rəvayətinə verir və yazır: “Müəllanın xəbərləri sənəd baxımından daha güclüdür və məzhəb alimlərinin yanında daha məşhurdur” (Biharül-ənvar, 59-cu cild, səh. 101). Hətta