Mömin və kafir hər ölü eşidir

Sual: Buxari və digər hədis kitablarında ölülərin eşitdiyini Rəsulullah bildirir, amma ona da inanmıram, çünki Quran ölünün eşitmədiyini deyir. Budur, ayə:
“Sən ölülərə eşitdirə bilməzsən; arxasını dönüb gedən karlara da dəvəti eşitdirə bilməzsən. Korları pozuqluqdan imtina etdirib doğru yola gətirə bilməzsən; ancaq ayələrimizə inananlara eşitdirə bilərsən”. [Nəml-80, 81; Rum-52, 53]
CAVAB
Quranı da Rəsulullah bildirmişdir. Hədisə inanmayan Qurana inanarmı? Digər təfsirçilər kimi, imam qazı Beydavi o ayənin təfsirində deyir: Burada diri olub gözü, qulağı və beyni olan kafirlər ölüyə bənzədilir “Ölüləri [kafirləri] imana qovuşdura bilməzsən” deyilir. “Ölülərə, karlara eşitdirə bilməzsən” ifadəsindən sonra “Sən ancaq ayələrimizə iman edəcəklərə eşitdirə bilərsən” deyilir. Kafirlərin eşitməyəcəyi [haqqı qəbul etməyəcəyi], ancaq iman edəcəklərin eşidəcəkləri [qəbul edəcəkləri] bildirilir. Əgər qəbirdəkilərdə məqsəd ölü olsaydı, ölü də eşitməsəydi, “İman edənlərə eşitdirə bilərsən” ifadəsi yersiz və səhv olardı. Həm də “Kafir ölü eşitməz, mömin ölü eşidər” mənası çıxardı. Halbuki ən qiymətli hədis kitabı olan Buxaridəki hədisi-şərifdə “Kafir ölü də eşidir” buyurulur.

«Korla görən [kafirlə mömin], qaranlıqla işıqlıq [Batillə haqq], kölgə ilə isti [Cənnətlə Cəhənnəm] bir olmaz. Dirilərlə ölülər də bir olmaz. Əlbəttə, Allah dilədiyinə eşitdirər. Sən qəbirdəkilərə [inadçı kafirlərə] eşitdirə bilməzsən, sən yalnız xəbərdar edənsən». [Fatir, 19-22, Cəlaleyn]
Bu ayədə kafirə kor, möminə görən deyilir. Rəsulullah qəbirdəki ölüyə nə deyəcəydi ki, eşitdirsin? Haşa, bu cahillik olar. Digər tərəfdən Allahın bunu bildirməsi də haşa, lazımsız olardı. Dini təbliğin hədəfi ölülər deyil ki. Ölülərə dini təbliğ etməyə çalışan biri necə Peyğəmbər olar? Dərhal ayənin davamında «Sən yalnız xəbərdar edənsən» deyilir. Demək qəbirdəkilərdə məqsəd ölü deyil ki, xəbərdar edilmə ehtiyacı olsun.

Allahu təala niyə «Sən ölülərə eşitdirə bilməzsən»