Bismillahir-rəhmanir-rəhim
------İMAM MUHƏMMƏD (ƏCCƏLƏLLAHU TƏALA
FƏRƏCƏHUŞ-ŞƏRİF)
Ləqəbləri: Məhdi, Hüccət, Qaim, Basit,
Bəqiyyətullah, Bəqiyyətul-ənbiya, Ğəvsül-
füqəra, Xatəmül-ovsiya, Müntəzər, Sair,
Hüccətullah, Xatəmül-əimmə, Kaşifül-ğimmə,
Xələfi Saleh, Xəlifətullah, Xəlifətur-rəhman,
İmamul-insu vəl-can, Sahibür-rəcət,
Sahibüzzəman, Dai Saət, Sahibüd-dar,
Sahibün-nahiyə, Sahibül-əsr, Sahibül-əmr,
Səmsami Əkbər, Fəqih, Fərəci əzəm, Ğayət,
Ğusva, Qatilül-kəfərə.
Künyəsi: Əbül-Qasim.
Atası: İmam Həsən Əskəri (əleyhissalam).
Anası: Nərcis Xatun.
Doğulduğu gün: 15 Şəban, cümə axşamı gecəsi.
Doğulduğu yer: Samirra.
Doğulduğu il: 255-ci hicri ili.
O Həzrətin ömrünə gəldikdə, atası vəfat
edəndə 5 yaşı vardı. Allah Təala onu xəlifə
seçərək imam qərar vermişdir. Necə ki, Həzrət
Yəhya və İsanı uşaqlıq çağında imam etmişdir.
O Həzrət hal-hazırda diri olub Allahın
nemətlərindən bəhrələnir və Allahın əmrini
gözləyir ki, zühur edib yer üzünü (zülm və
zorakılıqla dolduğu kimi) ədalətlə doldursun.
İmam (əleyhissalam) üçün iki qeybət dövrü
vardır:
“Qeybəti-suğra” (kiçik qeybət, doğulduğu ildən
başlayaraq 329-cu ilə qədər davam edib).
Həzrətin o dövrdə 4 xas naibi var idi:
1. Osman ibn Səid Əmri (Əbu Əmr);
2. Muhəmməd ibn Osman ibni Səid (Əbu
Cəfər);
3. Hüseyn ibn Ruh (Əbül Qasim);
4. Əliyyibni Muhəmməd Səmri (Əbül Həsən).
4-cü naibin 329-cu ildə vəfat etməsi ilə
“qeybəti-kübra” (böyük qeybət dövrü) başlanır.
Bu 4 naibin hamısı Bağdadın şərq nahiyəsində
dəfn olunmuşlar. Məzarlarının yeri məlumdur.
O Həzrətin vəkillərinə gəldikdə isə qeyd etmək
lazımdır ki, Həzrət Hüccətibnil-Həsən İmam
Zəmanın (əleyhissalam) ətraf məntəqələrdə
çoxlu vəkilləri olmuşdur. Belə ki, qeyd olunan
4 xas naibin vasitəsi ilə onlara məktublar
(tovqiat) çatdırılırdı.
Xas naiblik mərtəbəsinə layiq olanların sayı isə
çoxdur. Onlardan bəzilərinin adlarını qeyd
edirik: Əbülhəsən Muhəmməd ibn Cəfər Əsədi,
Əhməd ibn İshaq Qumi, Qasim ibn Əla
Azərbaycani,