Bir kendde bir qoca vardı. O, çox kasıb idi. Amma bütün imperatorlar ona qibte edirdiler. Çünki onun bir gözel ağ atı vardı. Heç kes ömründe bele güclü, gözel at görmemişdi. At yox, möcüze idi. İmperatorlar onun atını almaq üçün qocaya ne istese, vere bileceklerini deyirdiler. Amma qoca deyirdi: “Bu menim üçün at deyil, şexsiyyetdi, lütfen deyin, şexsiyyeti de heç satarlarmı? O, menim dostumdu, emlakım deyil. Dostu satmaq olar? Heç vede!» Onun kasıblığının heddi-hüdudu yox idi, at üçünse neler ved etmirdiler? Amma kişi atı satmırdı.

Bir gün kişi tövleye gedende atı orada görmedi. Bütün kend onun evine toplandı. Kişini mezemmet elemeye başladılar: “Ağlın yoxdu. Biz bilirdik ki, bu atı bir gün oğurlayacaqlar. Sen gerek onu satardın. Ne qeder istesen, imperatorlar vermeye hazır idiler. İndi hanı atın? Ne böyük bedbextlik!»
Qoca dedi: “Çox da derine getmeyin. Sadece, deyin ki, at tövlede yoxdur. Bu, faktdı, qalanları mülahize. Xoşbextlik, bedbextlik… Hardan bilirsiniz, ne xoşbextlik, ne bedbextlikdi?»

Adamlar dediler: “Bizi aldatma, düzdü, filosof deyilik, amma o qeder de axmaq deyilik ki, gün kimi aydın olan şeyi görmeyek. Atın oğurlanıb ve bu, faciedir».
Qoca dedi: «Siz ne isteyirsiniz, deyin. Men onu deyirem ki, tövle boşdusa, demek, at yoxdu. Bu, faktdı. Başqa şey deye bilmerem. Xoşbextlik ve ya facie olduğunu deye bilmerem. Kim bilir, sonra ne olacaq?»
Adamlar güldüler. Onlar düşünürdüler ki, bedbextlikden kişinin başına hava gelib. Ele evvel de düşünürdüler ki, onun ağlı çatışmır. Atı satıb şah kimi yaşaya bilerdi. Amma o, qoca vaxtı meşeye gedib odun doğrayır, güc-bela ile dolanırdı. İndi yüz faiz aydındır ki, ağlı çatmır.
Amma on beş günden sonra at geri qayıtdı. O oğurlanmamışdı, meşeye qaçmışdı. Ve tek qayıtmadı, özü ile bir düjin vehşi at getirmişdi. Adamlar yene toplaşıb qocaya dediler: «Sen haqlısanmış, qoca. Biz axmağıq. Bu, esl xoşbextlikdi».
Qoca dedi: «Siz Allah, besdi. At qayıtdı. Özü ile atlar getirdi. Bu, faktdır. Ne olsun? Bu,

[1] 2 >>