Nurçuluq XX əsrdə Türkiyəli din mübəlliği Bədiüz-zaman Səid Nursinin (1878-1960) yaratdığı ideoloji cərəyanın adıdır.

Bu cərəyanın ardıcıllarına “nurçular” deyilir. “Nurçu” sözünün həm “Səid Nursi tərəfdarı”, həm də “nur ideologiyasının ardıcılı” mənasını daşıdığını söyləyirlər. Nurçular öz təbliğat şəbəkələrinin iş prinsipini “hizmət” (xidmət) adlandırırlar.

Nurçuluğun əsasları Səid Nursinin “Risaleyi-Nur” külliyatında ifadə edilmişdir. “Risaleyi-Nur” 130 müstəqil risalədən (kitabdan) ibarətdir. Nurçular bu kitabın Allah tərəfindən Səid Nursiyə ilham edildiyini, Qurani-kərimin ən gözəl təfsiri olduğunu və ümumiyyətlə, Qurandan sonra ən mükəm­məl kitab sayıldığını iddia edirlər. Nurçuluqda Qurandan və sünnədən sonra ən əsas dini qaynaq “Risaleyi-Nur” sayılır. Nurçula­rın hər biri “Nur məktəbi”nin şagirdi hesab edilir.

Nurçuluq hər hansı dini özəllikli və ya sırf sufi təmayüllü cərəyan deyil. Bu, daha çox təfsirə dayaqlanan, əxlaqi və ictimai yönümlü bir hərəkat­dır. Nurçular fiqhi məsələlərdə hənəfidirlər. Lakin fiqhi yanaşma onlarda prioritet cəhət deyil. Ənənəvi sünni məzhəblərində güclü olan sxolastika və şəriətçilik onlarda demək olar ki müşahidə edilmir.

Nurçuluqla sufilik arasında da fərqli və oxşar cəhətlər mövcuddur. Belə ki, sufilikdən fərqli olaraq, nurçuluqda xüsusi zikr qaydaları, riyazət, xirqə almaq, çilə və sairə bu kimi ayinlər yoxdur. Amma nurçuluqdakı Səid Nursi kultu onu sufilikdəki mürşid iyerarxiyasına yaxınlaşdırır.

Nurçuların fəaliyyətində missionerlərə xas olan cəhətlər aydın görünür. Belə ki, hər bir nurçu (“Nur məktəbi”nin şagirdi) mütləq Qurandan sonra “Risaleyi-Nur”u oxumalı, bu kitabı başqaları üçün də təbliğ etməli, “Nur məktəbi”nə yeni şagirdlər gətirməlidir. Nurçuların əqidəsincə, Quranı “Risaleyi-Nur”­suz anlamaq mümkün deyildir. Bununla belə, nurçular İslam dininin qaydalarına və ibadət əməllərinə sadiqlikləri ilə seçilirlər.

Nurçuluq hərəkatında Səid Nursi kultu güclüdür. Bu hərəkatın ardıcılları Peyğəmbərin