Rəhman və Rəhim Allahın adı ilə!
İmam Əli (ə) “Nəhc əl-bəlağə”-nin
32-ci xütbəsində insanları dörd sinifə
bölərək, birinci sinifi belə vəsf edir:
“ ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﻣَﻦْ ﻟَﺎ ﻳَﻤْﻨَﻌُﻪُ ﺍﻟْﻔَﺴَﺎﺩَ ﻓِﻲ ﺍﻟْﺄَﺭْﺽِ ﺇِﻟَّﺎ
ﻣَﻬَﺎﻧَﺔُ ﻧَﻔْﺴِﻪِ ﻭَ ﻛَﻠَﺎﻟَﺔُ ﺣَﺪِّﻩِ ﻭَ ﻧَﻀِﻴﺾُ ﻭَﻓْﺮِﻩِ”
Yəni, bəzi şəxslərin fəsada
getməməsinin səbəbi budur ki,
ruhları qüdrətsiz, silahları küt və
maddi imkanları zəifdir.
Ruhi və əxlaqi məsələlərdə pis
sifətləri yaxşı sifətlərdən seçmək çox
çətindir. Çünki, şeytan çox mahirdir.
Bəzən pis sifətləri bizə fəzilət kimi
göstərir və ona müsbət ad qoyur.
Misal üçün, bir şəxs məclisin yuxarı
başında əyləşərkən xəcalət çəkir və
adını təvazökarlıq qoyur. Yaxud, bəzi
yerlər və işlərə girməyə qorxur,
lakin, adını ehtiyat qoyur.
Bəzi şəxslərin pul və vəzifəyə
çatmağa imkanı olmadığı üçün zahid
olurlar və onlarda zöhd halı yaranır.
Belə məqamları ayırd etmək çox
çətindir. Belə ki, bu cür şəxs fəzilət
əhlidir ya yox?
Əbdülməlik məsciddə Quran
oxuduğu zaman ona xəbər verdilər
ki, sən xilafətə çatdın. O da quranı
yerə qoydu və dedi: “ ﻫَﺬَﺍ ﻓِﺮَﺍﻕُ ﺑَﻴْﻨِﻲ
ﻭَﺑَﻴْﻨِﻚَ” (“Kəhf” surəsi, 78-ci ayə) (Bu
artıq mənimlə sənin aranda ayrılıq
vaxtıdır!)
Buna görə, insan səhv etməməlidir.
Məsələn belə desin: -“Biz Qum
şəhərindəyik” və təsəvvür etsin ki,
gözəl bir əxlaqa yiyələnib. Amma,
cəmiyyət içinə düşdükdə, o zaman
biləcək ki, yox, heç bir iş görməyib
və nəfsini saflaşdırmayıb.
Siz özünüzü müəyyən bir yerdə
“ağa” fərz etsəniz, təsadüfən həmin
yerdə başqa bir şəxs minbərə qalxıb
söhbət etsə, bundan sonra heç bir
şəxs sizin minbərinizə gəlməsə və ya
camaat namazınızda iştirak etməsə
və yaxud az adam gəlsə; Əgər bu
vəziyyətdə sizin halınız dəyişməsə, o
müridlərə kin bəsləməsən, dəməsən
ki, “onlar başa düşmürlər”, bu zaman
məlum olur ki, nəfsini paklamısan.
Amma, həqiqət budur ki, belə bir
hala malik olmağı demək asandır.
Lakin, əməl zamanı çox çətindir.
Bəzi şəxslər də var ki, fəsad işlər
görmə ruhiyyələri və imkanları