e oldu?" İblis dedi ki, mən ondan üstünəm. Buna özünün oddan, Adəmin torpaqdan yaranmasını dəlil göstərdi. İblis özünü insandan üstün sayırdı. (bax: Ərrəhman, 15).


İblisin səhvi onda idi ki, üstünlüyü yaranış mayasında görürdü. Düşünürdü ki, əgər od torpaqdan üstünsə, oddan yaranan varlıq da torpaqdan yaranan varlıqdan üstün olmalıdır. Əslində odun torpaqdan üstün olması da yanlış iddiadır. Torpaq öz bərəkətinə görə oddan üstün sayıla bilər.


İblis Allahın əmrinə itaət etmədiyi zaman cəzalandırıldı və cənnətdən qovuldu. İblisin behiştdən qovulmasının səbəbi onun təkəbbürü oldu. Onun əvvəllər olduğu yerə Ədn cənnəti deyilərdi. Bu salehlərə vəd olunmuş behişt deyil. İblisin qovulduğu yer behiştə bənzər bir bağ idi.


Behiştdən qovulan iblis öz ibadətləri müqabilində Allahdan istədi ki, ona qiyamət gününə qədər möhlət verilsin. Hicr surəsinin 38-ci ayəsində oxuyuruq: "Ancaq məlum vaxta (İsrafil surunu birinci dəfə çalana və bütün məxluqat məhv olana) qədər!" Allahın iblisə verdiyi möhlət həm ibadətlərinin əvəzi, həm də insanların imtahana çəkilməsi üçün idi. İnsan düşmənlə üz-üzə gəldikdə onun imkanları, qüvvəsi, kimliyi aydın olur. Şeytan daim insana vəsvəsə edir, onun qəlbinə şübhə toxumu səpir. İnsan şeytanla mübarizədə nəfsinə qalib gəlməklə böyük iman və təqvaya sahib olur. Demək, şeytanın mövcudluğu mübariz insan üçün qorxulu yox, faydalıdır.


Möhlət almış şeytan Allaha dedi: "Sən məni məhv etdiyin üçün, mən Adəm övladlarının yolu üstə oturacaq, dörd tərəfdən onlara hücum edəcək və onların çoxunu şükr edən görməyəcəksən." Bəli, şeytan var qüvvəsi ilə çalışır ki, insanı azdırsın, nəticədə insan Allaha asi olsun.


İblisin Adəm övladı ilə düşmənçiliyinin səbəbi Adəmə görə cənnətdən qovulmasıdır. O intiqam almaq istəyir. Amma qeyd etdiyimiz kimi, şeytanın vəsvəsələri, ümumiyyətlə mövcudluğu xalis bəndələrin xeyrinədir. İnsan şeytanla mübarizədə böyüyür. Əgər şeytana uyursa, bunu öz istəyi ilə edir. Kimsə şeytana tabeçiliyə məcbur