Bismillahir Rahmanir Rahim
1. Quranın nəzərincə üç növ
şəxsiyyət mövcuddur: mömin, kafir
və münafiq. («Bəqərə», 2-20).
2. Mömin şəxsiyyətlər üç dərəcəyə
bölünür: onlar ki, özlərinə zülm
edirlər; onlar ki, təmkinlidirlər;
qabaqda gedənlər. («Fatir», 32).
3. Kafir şəxsiyyətin bariz nümunəsi
odur ki, qəlbini və düşüncələrini
qıfıllamışdır, təzə söz eşitməyə və
fərqli düşüncə qəbul etməyə heç bir
yol qoymamışdır. Ona görə də
həqiqəti dərk etməkdə acizdir.
4. Quranın nəzərincə münafiq
şəxsiyyətin xüsusiyyəti zahir və
batinində ikili kök atmasıdır. Ona
görə də, şəkk və şübhəyə düçar olur
və bir məsələdə hökm çıxarmaqda
aciz olur. (“Munafiqun”, 8-20).
5. Qurani-Kərimdə qəm və qüssəni
yaradan amillər və onların aradan
qaldırılması haqda çox sayda ayələr
vardır. Bəzən ayrılıq qəmini görüş
ilə, bəzən yoxsulluq qəmini müjdə
ilə, bəzən də Rəsullahın (s) qəmini
Uca Allahın tövsiyələri ilə müalicə
edir.
6. Quranın nəzərində qorxu iki
növdür: bəyənilmiş qorxu və
bəyənilməmiş qorxu. Bəyənilmiş
qorxu Allahdan və onun ədalətindən
qorxmaqdır. Bu da rəftarı islah edər.
Bəyənilməmiş qorxu isə müəyyən
səbəblərə görə əzab çəkməkdir ki,
bu da nəfsə hakim olmağı aradan
aparar. Belə qorxu ilə mübarizə
etmək lazımdır. (“Əhzab”, 10-11).
7. Quranın nəzərincə qəzəbin iki
növü vardır: faydalı qəzəb və
dağıdıcı qəzəb. Faydalı və ya yerində
olan qəzəb, hədəfə çatmaq yolunda
lazım olur. Ancaq dağıdıcı qəzəbi
müalicə etmək lazımdır. Qurani-
Kərim bunun üçün səbir etməyi
tövsiyə edir, yaxşı əməlləri
mükafatlandıracağını vəd edir,
Allahın qüdrətini və qəzəbini yada
salır. (“Şura”, 36, 37, 43; “Ali-İmran”,
133 və 143, “Nur”, 22).
8. Quranda psixologiyanın iki növ
müdafiə mexanizminə işarə
edilmişdir: səbəb axtarmaq
(“Bəqərə”, 11-12), reaksiya vermək
(“Bəqərə”, 204-205 və “Munafiqun”,
4).
9. Quran mədəniyyətində ən təsirli
psixoterapiya Quran nəsihətlərindən
və moizələrindən istifadə etməklə
olur. (“Yunis”, 57).
10. Quranın