ə uyğun bir qayka keçirmiş sayıla bilər. Bazislə üstqurum arasındakı bu uyğunlaşma və birləşdirmə halı, insandakı şəxsiyyətsizliyin və daxili boşluqların qarşısını alar. İman mövcud olan əmanəti xatırlamaqdır, inkarsa unutmaq.

İman bir bağlanış, inkarsa bir ayrılmaqdır. Bağlanmaq insanı “əmin” edər. Buna görə də iman var olan güvənliyin qaynağıdır.

İman səbatdır. [2] Sahibinin öz yerində məskunlaşmasını təmin edər. Yerində məskunlaşan, sakitlik tapar. İnkar isə parçalanmadır. İnkar edən yol qət etməz, sadəcə dolaşar. Parçalanmaq, sahibini güvənlikdən məhrum edər. Saxta bir azadlıq hissi oyandırsa da, çox keçmədən bunun həqiqi bir azadlıq olmadığı aydınlaşar. Çünki inkar, “özəyi möhkəmləndirməz”, əksinə özəyi çürüdər və qurudar. Özəyi möhkəmləndirməyən şeyin verdiyi azadlıq hissi, narkotikin verdiyi xoşbəxtlik hissi qədər saxta, keçici və zərərlidir.

İman həddini bilmək, küfr həddi aşmaqdır. İman, özündə olmaq halıdır. Özündə olmayan, özünü itirər. Özünü itirən, həddini bilməz. Həddini bilən özünü bilər, özünü bilən Rəbbini bilər. İman özünü tapmaqdır, inkar özünü itirmək.

İman şükürdür, inkar nankorluq. Təşəkkür çörəyin deyil, çörəyi verənin haqqıdır. Sahibsiz nemət olmaz. Bir şey nemətdirsə, mütləq sahibi var. Neməti görən, nemətin sahibini axtarar. Nemətin sahibini tapan, Ona təşəkkür edər. Neməti görməmək, nankorluqdur.

İman vəfadır, inkar vəfasızlıq. Allaha vəfa göstərməyən, heç kəsə vəfa göstərməz. Ən böyük vəfakarlıq, Ən Böyük Olana vəfakarlıqdır.

İman üzünü çevirməkdir, küfr arxasını çevirmək. Nura üzünü çevirən, gözünü aydın edər. Nura arxasını çevirən, həyatı özünə zindan edər.

İman, qaynağa yönəlməkdir. Allah göylərin və yerin nurudur. Allaha iman, nurun qaynağına yönəlməkdir. İnkar isə bir yerə yönəlmək deyil, bir yönəlməni rədd etməkdir. Üzünü nura çevirənin üzü ağ, alnı açıq, gözü aydın, üzünü nurdan çevirənin üzü qara, gözü bağlı, könlü qara olur.

İman etinadır, küfr etinasızlıq. İman edən, varlığın məna və məqsədinə etina