i deyil, Allahın o kişinin imanı haqqında nə dediyidir. Sadəcə inanmaq kifayət deyil. Önəmli olan nəyə, nə üçün, necə, niyə, hansı qarşılıqlar gözləyərək iman etməyindir.
2. Səhih olmayan iman: Allahın iman tərifinə uymayan bir inanc, “batil inanc”dır. Batil inanc, iman olaraq xarakterizə edilməyə layiq deyil. Belə bir inancı olan da “iman sahibi” adlandırıla bilməz. Elə olsaydı, hər cür bütpərəscə inanışa da iman deyərdilər. İmanın tərifini iman edən insan deyil, ondan iman etməsini istəyən Allah verər. İmanın tərifini insanın verməsi, Tanrı tərifini insanın verməsi deməkdir. Tanrının təsvir və tərifini insana həvalə etmək, insana öz tanrısını təyin etdirmək mənasına gəlir. Bu isə Tanrı – insan əlaqəsindəki iyerarxiyanı [5] əksinə çevirməkdir. Bu inkardan daha böyük axmaqlıqdır.
Dedik ki, imanın tərifini Allah verir. Allah, bu tərifi peyğəmbərləri vasitəsi ilə insanlara endirdiyi vəhiylərlə vermişdir. Bütün ilahi vəhyilərin məqsədlərindən biri budur: İnsanları batildən haqqa döndərmək, qaranlıqlardan aydınlığa çıxartmaq. Tarixi insanlıqla yaşıd cahanşümül İslam vəhyinin insanlığın son dönəmindəki təzahürü olan və vəhyin zirvəsini təşkil edən Quran vəhyinin ilk məqsədi də budur.
Quran vəhyi səhih imanın mərkəzinə Allaha imanı yerləşdirir. Ancaq bu iman, varlığı yaradıb sonra əl‐ətək çəkən, bir tərəfə çəkilən, artıq yaratdığı varlıqla maraqlanmayan bir Allah təsəvvürü deyil, Hər Şeyi Görən, Hər Şeyi Bilən, Hər Şeyi Eşidən, Sevgi və Rəhmətin Mənbəyi Olan, Hər Canlının Ruzisini Verən, Həyatı və Ölümü Var Edən, “hər an həyata müdaxilə edən” [55:29] bir Allah inancıdır. Yəni belə bir Allah “Rəbb olan Allahdır. Məhz bu ayədə də Elçinin insanlığı dəvət etdiyi iman, “Rəbb olan”, yəni yaratdığı qulunu hər an qoruyub mühafizə edən, görüb nəzarət edən Allaha imandır.
“Niyə siz, Allaha inanıb güvənməyəsiniz; üstəlik Elçi sizi Rəbbinizə inanıb güvənməyə çağırdığı, O da sizdən söz almış olduğu haldı? Təbii ki, əgər, inanmaya könüllüsünüzsə?” [57:8]

Lüğət və