atasına həmin cümləni bir dəfə də dedizdirib. Bu dəfə telefona yazıb atasının «bəyanatı»nı. Və əlində sübut kimi saxlayıb.
Mən onlara gedən gün bölmədən Mübarizin paltarlarını, şəxsi əşyalarını gətirmişdilər. Əşyalarının arasında onun telefonu, telefonda da həmin yazı vardı…
Bir dəfə də başqa nömrə ilə atasına zəng eləyib. Başqa səslə atasına «Mübarizin dostudu danışan. Mübariz ermənilərin üstünə getdi.. döyüşə… ölməyə…» deyib. Dəstəyin bu başında atasının iniltisini eşidib. Ürəyi dayanmayıb. Tezcə: «Ata, mənəm, Mübarizdi! Narahat olma, zarafat eləyirdim… bağışla, bilmirəm, niyə ağlıma belə bir şey gəldi…».
Sonra könüllü şəkildə ərizə yazıb, sərhəd bölgələrindən ermənilərlə ən yaxın olanına salınmağını xahiş eləyib və gerisi hamınıza məlumdu
Şamama xala Mübarizlə çəkilən bütün şəkillərini göstərdi mənə. Bircə-bircə, yorulmadan, arada gülüb, arada ağlaya-ağlaya, bütün şəkillərin tarixçəsini izah eləyə-eləyə. Beşini seçdim o şəkillərin arasından. Uşaqlıq şəkli, yeniyetməlik vaxtı, əsgərlik illərindən, məşq vaxtından çəkilmə və xidmət başında olan beş şəkil. Ömrünün beş dövrünün şəkillərini.
22 ilə bu beş dövrdən başqa nə sığışdırmaq olardı ki?
Söhbətimizi bitirəndən sonra gözüm həyətdə, Mübarizin böyüdülmüş şəklinin altındakı masanın üstünə qoyulmuş xatirə dəftərinə sataşdı. Yasa gələnlər ürək sözlərini yazmışdılar. Dəftəri vərəqlədim. Gözümə tanış ad dəymədi. Hərbçilərin, dindarların, kənd camaatından kimlərinsə ürək sözləri idi qələmi götürdüm
Bayaq, evdə, Şamama xalanın yanında bir şəklin keçmişdi əlimə, Mübariz. 19 yaşının, əsgərlik vaxtının şəkli. Hələ çox əzələli, hələ belə nəhəng görünmədiyin şəklin. O şəkildə gözəl olan, cazibədar olan ancaq sənin üzün, baxışlarındı. Üzündəki təmizlik, saflıqdı. Şəklinə baxıram: bütün ölkəyə, bütün doğmalarına qısqanası üzün varmış o yaşda. O şeyləri ki, sənin barəndə mənə danışıblar, onlardan bildiyim, gəldiyim bir qənaət var: yeddi yaş balaca idin məndən, amma yeddi yaş böyük olsan da, sevməzdin məni. Yeddi ömür