Zamanın başlanğıcından geriyə doğru xəyalən getsək və bu kainat kimi milyardlarla kainat daha yaradıldığını düşünsək bu xəyali və mənasız zaman yenə Cənabı Haqqın əzəliyyəti ilə birgə ola bilməz və Onunla müqayisəyə girməz. Çünki, belə bir müqayisə, Qədimi (əvvəli olmayanı) hədis (sonradan yaradılan) ilə, məxluqu Xaliq ilə, sonu olanı, sonsuzla müqayisə etmək deməkdir.

Bu şərhlərdən aydın olacağı kimi; Cənabı Haqq Qədimdir, əzəlidir; zaman isə varlıqların yaradılması ilə başlamışdır. Varlıqlar yardılmadan əvvəl zaman yox idi ki, Allah haqqında belə bir sual soruşula bilsin.

Bu sual ancaq belə soruşula bilər:

“Əzəldə Allah vardı. Onunla birlikdə heç bir şey yox idi. O halda əzəldə Allah nə edirdi?”

Bu suala cavab vermədən əvvəl bunu ifadə edək ki, əzəldə bir şey etmək Cənabı Haqqa –əstəğfirullah- vacib olmadığı kimi, bir şey etməmək də Onun üçün bir nöqsanlıq deyil. Çünki O, məxluqatı yaratmasa da sonsuz kamaldadır. Yəni, varlıqları yaratmaqla kamalında bir artım, yaratmamaqla da bir nöqsanlıq olmaz.

Bu qısa şərhdən sonra, sualı belə cavablandıraq:

Cənabı Haqq əzəldə, öz Şəxsini, uluhiyyətinə məxsus izzət və əzəmətini, camal və kamalını şəxsən müşahidə edirdi. Qudsi Şəxsini uluhiyyətinin şanına uyğun bir surətdə həmd, nöqsanlıqdan uzaq və müqəddəs edirdi.

Allahın şəxsini kamalı ilə bilmək ancaq Ona məxsus olduğu kimi, özünü kamalıyla müqəddəs və öymək yenə Ona məxsusdur.

Mərifətullahda ən yüksək mərtəbədə olan Peyğəmbər Əfəndimiz (s.ə.s.) merac möcüzəsi ilə Allahu Təalanı şəxsən gördüyü halda Onu haqqıyla bilmək və layiqiylə nöqsanlıqdan uzaq tutmaq və müqəddəs etməkdəki acizliyini belə etiraf etmişdir:

“Səni nöqsan sifətlərdən uzaq edirəm. Mən səni layiqincə bilmədim. Sənə haqqıyla şükr edə bilmədim...” (2)

Digər bir hədisində isə “Sən özünü təriflədiyin kimisən.” buyurmuşdur.