(bir hədisin şərhi)

İmam Mühəmməd Təqi (ə) buyurub: “Möminin bunlara ehtiyacı olar: Allahdan gələn müvəffəqiyyətə (tovfiqə), öz içindən gələn moizəyə və ona nəsihət edənin sözünü qəbul etmək bacarığına”.



1. Allahdan gələn müvəffəqiyyət (tovfiq).

Allahın yardımı bütün əməllərin əsas şərti və başlanğıcıdır. Möminin qəlbinə xeyir əməlin niyyətini salan, onu bu əmələ həvəsləndirən, ona qüvvət və iradə verən Allahdır. Əgər Allahın tovfiqi olmasa, heç bir hadisə baş verməz, heç bir iş həyata keçməz. Qurani-kərimin ayələrindən birində Şüeyb Peyğəmbərin (ə) öz qövmünə belə söylədiyi buyurulur: “...Mən yalnız bacardığım qədər sizi islah etmək istəyirəm. Mənim (bu işdə) müvəffəqiyyətim yalnız Allahın köməyilədir. Mən yalnız Ona təvəkkül etdim və məhz Onun hüzuruna dönəcəyəm!” (Hud, 88).

Həzrət Əli (ə) Allahdan gələn müvəffəqiyyəti nemətlərin başlanğıcı sayaraq buyururdu: “Allah öz bəndəsinin xeyrini istəyəndə, öz ömrünü ən gözəl əməllərə həsr etmək müvəffəqiyyətini ona bağışlayır və ölməzdən qabaq Allahın itaətinə tələsməklə ruziləndirir” (Ğürərül-hikəm, səh 643, hikmət 3587). Göründüyü kimi bu hədisdə gözəl əməllər etmək və Allaha itaətdə öncül olmaq Allahın razılığını qazanmağın ölçüləri kimi göstərilib. Qurani-kərimdə dəfələrlə eyni ayənin içində “namaz qılanlar” və “saleh əməl edənlər” ifadələrinin yanaşı işləndiyinin şahidi oluruq.

Mərhum Əllamə Təbatəbai tovfiqin (Allahdan gələn müvəffəqiyyətin) mənası barədə yazırdı ki, tovfiqin mənası budur: Allah səbəbləri elə nizamlasın ki, bu səbəblər bəndəni saleh əməllərə doğru çəksin. Və əksinə, bəzi günah səbəblərini isə yaratmasın. Çünki bütün hadisələr səbəbdən doğur, heç bir hadisə səbəbsiz baş vermir. Allah daim səbəblər yaratmaqdadır. Allah öz sevimli bəndəsi üçün xeyrə vəsilə olan səbəblər yaratmaqla sanki onun yolunu hamarlayır. Günaha vəsilə olan səbəbləri isə yaratmır ki, bunlar yolun üzərində maneə olmasın. Elə əsil tovfiq (müvəffəqiyyət) də budur.

Əlbəttə, Allahdan müvəfəqiyyət ummaq üçün