pasportla, heç bir məbləğ
qarşılığında ora gedə bilmərik.
Zoya da gedə bilmirdi. Siyasi-milli
qarşıdurma ailəni parçalamışdı.
Erməni qadın iki körpəsini qoyub
İrəvana getməli olmuşdu. Onu
uzaqlaşdıran səbəbi isə heç kim
bilmirdi. Bu sirri bircə Zoyanın
nənəsi bilirdi.
Üz-gözündən həmişə zəhrimar
yağan, qara paltarlı, əzgil kimi
buruşmuş erməni qadın hər
səhər hamıdan əvvəl oyanır,
həyətdə dövrə vururdu.
Burnunun altında nə isə danışır,
var-gəl edirdi. Bəlkə də, gəlini
evdən gedərkən qoyduğu bir
parça kağızı dua kimi
əzbərləmişdi. Qonşular deyirdilər
ki, gəlini evdən qaçıb gedəndən
sonra Anuş xala bir həftəyə
qocaldı. İki anasız uşağa “ananız
qayıdacaq” deməkdən dili qabar
tökmüşdü. Müharibənin ən
qızğın vaxtında - bu o vaxtlar idi
ki, bəzən bir məhləyə eyni gündə
iki şəhid gəlirdi, qonşular
Anuşdan üz döndərmədilər, ona
həmişə acıdılar.
Bəs Zoya? İndi nə qədər
fikirləşirəmsə, Zoyanın ürəkdən
güldüyünü yadıma sala bilmirəm.
Onun tərtəmiz dərisi, sağlam
saçları, şux qaməti isə hamının
diqqətini çəkirdi. Biz bütün
uşaqlar kimi dalaşırdıq, bir-
birimizi döyürdük. Belə
davalarda Zoyanın adı heç vaxt
olmazdı.
Dialoqlarımızda “düşmən”,
“müharibə” kəlmələrinin
olduğunu da xatırlamıram. Onun
bizdən “fərqini” də üzünə
vurmamışdım. Dostluğumuzda
idarəedən tərəf də o idi.
Yay səhəri idi. Zoya həmişəki
kimi məni həyətə çağırırdı.
Təxminən beş və ya altıncı
sinifdə oxuyurdum. İmkan tapıb
qapıya gedənə qədər qapımızın
açıldığını və bərkdən çırpıldığını
eşitdim. Nənəm mənə qədər
qapını açıb Zoyanın “cavabını”
vermişdi.
Bir müddət heç nə anlamadım.
Qız mənə yaxın gəlmirdi. Mən
yaxınlaşanda isə heç nə
demədən itələyib uzaqlaşdırırdı.
Bir dəfə isə guya təsadüfdən
dəmir hasarın üstündən
kürəyimə tullandı. Üzü üstə
asfalta çırpıldım. Şüşə qırıqları
dizlərimə dolmuşdu.
Mən ancaq məktəbi bitirəndən
sonra öyrəndim ki, nənəm
Zoyaya “uşağımı bir də çağırma”
deyib qapını çırpıb. Qapının
arxasında isə “mürtəd köpək
qızı”