Şeytan deyə əllə tutulan, gözlə görünən bir varlıq yoxdur. İçindəki nəzarət edilə bilən İblis mələkəsinin nəzarətdən çıxıb xarici dünyadakı qarşılığı ilə qovuşmuş halına ŞEYTAN deyilir..
Məsələn, ürəyin paxlava istədi, amma onu almağa pulun yoxdur, oğurlamaq istədin (İBLİS)..Və bu istəyini oğurluq edərək paxlava ilə qovuşdurdun (ŞEYTAN)..! Vəziyyət belə olduqda hər insana aid minlərlə şeytan çıxır ortaya. Qiyamət günündə şeytan, yəni bu insanın hərisliyi, istəkləri + bunların xarici dünyadakı qarşılıqlarıyla qovuşmuş halı adamın əleyhinə şəhadət edər.
İBLİYS deyilen şey, ilk insanın insan olmadan əvvəlki orqanizminə, orqanik quruluşuna hökm edən mələkədir. Allah insan deyilən varlığı sıfırdan yaratmamışdır, mövcud bir canlı üzərində əməliyyat apararaq insanı əmələ gətirmişdir. Bu canlının da nə olduğunu Quranda açıqlamışdır. Bu canlıya hökm edən musi-asi mələkə iblisdir.
İblis də bir mələkədir, ''fesecedu illa ibliyse'' iblis istisna olmaqla bütün mələklər. Bu orqanizm, orqanik canlı əməliyyat keçirəndə iblis bu əməliyyatdan təsirlənib və orqanik canlının insana çevrilməsiylə insan içindəki yerini də tutmuşdur. Allah bu canlını insana çevirərkən ona öz ruhundan üfləmiş və beləliklə iblisin ancaq bu şəkildə nəzarət altında saxlana biləcəyini bizə demişdir. Allahın insana üflədiyi ruh və ya öyrətdiyi isimlər daha sonra göndərəcəyi rəsulların isimləridir. Quranda adı keçən hər bir rəsul ismi eyni zamanda bu rəsulun insan üçün öz iblisini nəzarət altında saxlamağını təmin edəcək düşüncə və davranışlarla təchiz edilmiş bir KOD xarakterlidir. Əgər bu kodlar insan tərəfindən yeri və zamanı gəldikdə işlədilməsə iblis cinlənər => (18/50). İblisin bu mərhələdə adama elətdirəcəyi günah növünə İSM deyilir.
Əgər iblis yenə də nəzarət olunmasa insanın içində onu cinləndirən (hərəkətə gətirən) ətraf mühitdəki, xarici dünyadakı (insanın ətrafındakı) qarşılığı ilə birləşərək ŞEYTANA çevrilər. İblisin adama bu mərhələdə elətdirdiyi günaha HATA deyilir. Əgər iblisin cinlənməsinə