geriyə, öz qaranlığıma getməliyəm. Gün işığına dözə bilmirdim, ümidsizlik içində idim, azmış heyvan kimi gücüm yetənə qədər yüyürürdüm və əl çəkməyən fikir: “Onu da özümlə götürüm!” – və tam buna zidd olan başqa bir fikir: “Məgər o olan yerdə qaranlıq ola bilər?”
Soruşursan necə yaşayıram; bax belə yaşayıram
***
Tənha qeyri-kamilliyə dözmək lazımdır, hər saniyə, ikilikdəki qeyri-kamilliyə dözmək lazım deyil. Məgər onları qopartmaq üçün gözlər yoxdur? Elə eyni məqsəd üçün ürək yoxdur?
***
Təkcə xiffət həqiqidir, onu şişirtmək olmur. Ancaq xiffətin həqiqiliyi də, onun həqiqiliyindən daha çox, yerdə qalan hər şeyin yalanla ifadəsindən asılıdır.
***
Yeri gəlmişkən, özün də deyirsən ki: “Nemate sily milovat” (çex dilində “Sizin gücünüz yoxdur”); məgər bu “heyvanla” “insan” arasında yetərincə fərq deyil?
***
Ona kimi və ondan sonra da uğultunu eşidirdim, axı bu qorxulu, yeraltı uğultu bütün həyatımı, bütün yaşayışımı təşkil edir, o sussa, həyatım da bitəcək, axı bu gözlərini yummaq kimi yüngül və asandır.
***
Əlbəttə, bütün bunları çevirib demək olmaz ki: hər şey keçdi, indi sakitəm, indi xoşbəxtəm və münasibətlərimizə görə hədsiz minnətdaram. Belə demək olmur, baxmayaraq ki, bu həqiqətə çox yaxındır (minnətdarlıq var, yalnız məlum mənada xoşbəxtlik də var, ancaq sakitlik, bax, o, yoxdur).
***
Mən sənin əqidənlə yaşayırdım (və burda sənin şəxsini ilahiləşdirmirəm – bu cür əqidə hər kəsi ilahi edir), ayağım altda həqiqi dayağım yox idi; qeyri-ixtiyari bundan elə qorxurdum ki, – öz torpağımdan nə qədər yüksəkdə pərvazlandığımı təsəvvür belə etmirdim. Bu çox pis idi – mənimçün də , səninçün də. Bir həqiqət sözü, amansız həqiqət kifayət idi ki, məni yüksəkliklərimdən girehə çəksin, sonra yenə bir söz – və daha bir gireh, nəhayət bütün dayaqlar məhv olur və tələsik yerə düşürəm, halbuki mənə elə gəlir, çox ləng düşürəm.
***
Və sən belə zülmətdən qorxmursan? Zülmət istiliyi olmayan zülmətdən!
***
Bilirdimmi ki, bu keçəcək? Bilirdim ki, bu