z deməyə bəndik ki, o birimiz, şübhəsiz, növbəti saniyədə qapını arxasınca örtsün. Təbii, o sonra qapını yenidən açacaq, zira onların bu otağını tərk etmək də olmur. Biri digərinin oxşarı olmasaydı, daha sakit olardı, özünü elə göstərərdi ki, sanki o tərəfə baxmır, yavaş-yavaş otağı yığışdırardı – sanki digər otaqlardan heç nə ilə fərqlənmir. Amma hardadır o bəxt, o da öz qapısının ağzında eyni işlə məşğuldur, bəzən isə ikisi də qapı arxasında qalır və budur gözəl otaq boşdur.
***
Tam dəqiqliklə ölçülüb-biçilən söz yoxdur.
***
Otuz səkkiz illik səyahətin (bir halda ki, yəhudiyəm bu daha uzun çəkdi) sonunda, sanki təsadüfən küçənin döngəsində birdən Sizi görürəm, görmək üçün heç arzulamadığım birini, özüdə indi, belə gec. Onda, Milena, qışqıra bilmirəm, içimdə heç nə qışqırmır, axmaq sözlər söyləyə bilmirəm, onlar məndə yoxdur. Və diz üstə düşməyimi, yəqin ki, yalnız gözümün önündə ayaqlarınızı görəndə başa düşürəm. Və ehtiramla onlara toxunuram.
***
Siz – gənc, gözəl – taxta stolun yanında möhkəm dayanmısınız və parıldayan gözlərinizin nuru ilə dünyəvi hüznü boğursunuz.
***
Suallar kifayətdir; onlar yeraltı gecədə bərk yatmışdılar; onları gündüz işığına çağırmaq nəyə lazımdır? Onlar boz və qəmlidirlər – və insanı da bu hala salırlar.
***
Siz məni düz başa düşmədiniz, ancaq eybi yoxdur: nitq mənə ünvanlanıb, mənsə heç də təqsirsiz deyiləm, qəribə də olsa, əsas ona görə ki, yuxarıda verilən bütün suallara yalnız “yox” və “heç vaxt”la cavab verə bilərəm.
***
Milena, insanları tanımaq sahəsində işləriniz necədir?
Hərdən bu biliyinizə şübhə etməyə başlayıram, məsələn, Siz Verfel haqda yazanda; sətirlərinizdə məhəbbət (bəlkə də, elə təkcə məhəbbət) də səslənir, ancaq qanmaz məhəbbət; Verfelin bir insan kimi mahiyyətindən uzaqlaşsaq və onu bir gombul kimi mühakimə etsək (yeri gəlmişkən, bu tənbeh də mənə yersiz görünür, – məncə Verfel il ildən daha yaraşıqlı, daha mehriban olur, düzü, onunla gec-gec görüşürük), məgər bilmirsiniz ki, elə təkcə gombullara