Rəhimli və Mərhəmətli Allahın adı ilə

Həmd olsun aləmlərin Rəbbi olan Allaha, Allahın salamı və salavatı olsun peyğəmbərimiz Muhəmməd və onun ailəsinə və səhabələrinə. Bundan sonra:

Ərəb dilində «ərş» bu mənaları kəsb edir:

1- Padşahın (kralın) taxtı. Qurandan dəlil: «…Onun əzəmətli bir taxtı (ərşi) var idi.» (ən-Nəml 23) 2- Evin tavanı. Qurandan dəlil : «Və ya damları (ərşləri) uçulub xarabalığa çevrilmiş bir kəndin yanından keçən kimsənin (hekayətini) bilmirsənmi?…»(əl-Bəqara 259)

3 — Kölgələnmək üçün olan bir şey. Bunada «ərş» deyirlər. Əl-Cövhəri buyurub: «əl-ərş» mülk taxtına, evin ərşi onun tavanına , əl-ərş , əl-əriyş kölgələnmək üçün olan bir şeyə deyilir». (əs-Sihəh 3/1010. Eyni mənada «lisən əlarab 6/313. Dər sadir mətb. 1434. 3-cü nəşr). (əl-Cövhəri dil alimlərindən biridir və hicrətin 393-cü ilində vəfat edib).

4- «əl-ərş» həmçinin ayağın üst hissəsinə də deyilir. Öncə qeyd olunanlardan məlum oldu ki, ələrş kəliməsi : Padşahın oturduğu mülk taxtına və həmçinin tavana da deyilir. (Qurtubi 7/220)

Baxaq, ər-Rahmənin Ərşi deyiləndə bəs nə nəzərdə tutulur? — Rahmənin Ərşi iki məna kəsb edir. Onun istiva etdiyi (ucaldığı) yer və məxluqatın tavanı.

Ərş yaradılıb və həqiqidir və məxluqatın ən böyüküdür. (Bu barədə: əl-Ərş liz-Zəhəbi 1/209 ../1/327. Muxtəsər təf. İbn Kəsir 2/572 baxmaq olar).

Sələf alimlərinin «ərş»ə verdikləri tərif: «Əl-ərş bir cismdir ki, Allah onu yaradıb, sonra isə , ona olan ehtiyacdan deyil, istədiyi hikmətindən dolayı üzərinə istiva edib (ucalıb) və mələklər də ərşi daşımaqla (saxlamqla) Allaha itaət edirlər və bununla yanaşı Allahın onlara ehtiyacı yoxdur. Çünkü Allah öz qüdrəti ilə həm ərşi həmdə digər məxluqatı saxlayır.» (İsbət Sıfətil uluv səh. 92. İbn Qudəmə/Şərh. )

Ərş barədə Quran və Sünnədə varid olan vəsflər:

1- Əzəmətlidir: «O, əzəmətli ərşin Rəbbidir». (ət-Tövbə 129)

2- Şan-şöhrətlidir: «Allah şan-şöhrətli ərşin sahibidir». (əl-Buruc 15)

3- Kərimdir: «O, kərim (uca, qiymətli)