sifətlərindəndir. Hippokrat deyib ki, mən güclü fırtınaların, dağlar qədər böyük olan dəhşətli dalğaların girdaba atdığı və ya qayaya çırpdığı gəminin xilas olmasına daha çox inanıram, nəinki ağzı köpüklənən qəzəblinin sakitləşməsinə; çünki dənizçillər bəlkə bir çarə tapıb o gəmini xilas edələr, lakin qızıb-coşan qəzəbi heç bir şeylə söndürmək mümkün deyildir.

Belələrinin qəzəbli halında hansı vəziyyətdə olmaları gərək o anda çəkilə, sonra özlərinə göstərilə. Bəlkə bundan bir nəticə alalar, gələcəkdə qəzəblərini cilovlaya bilələr. Bəzi insanlar isə qəzəbdə ifrat yox, təfrit halındadırlar, yəni yeri gəlsə belə, şərəfi, heysiyyatı, dini təhlükədə olsa belə qəzəblənməzlər. Bir qism insanların qəzəbi isə orta səviyyədə olub, ağlın həddini keçmir. Onlar öz namus-qeyrtələrini tapdalamağa imkan verməzlər. Bu hal dinimizdə də bəyənilən haldır. Filosoflar bunu qəzəb yox, şücaət adlandırırlar. Doğrudan da, öz hisslərini idarə etmək insana şərəf gətirir, onu başqalarnın qəlbinə yara vurmaqdan saxlayır.
Bu baxımdan hisslərin, xüsusən qəzəb hissinin tərbiyəsi ilə elə uşaqlıqdan başlamaq lazımdır ki, cəmiyyətdə harmonik münasibətlər qura bilək. Qəzəb enerjisinin insan aurasına təsirini dövrümüzün böyük ariflərindən biri Şeyx Rəcəbəli gözəl açıqlamışdır:“Məsciddə gördüm ki, namaz qılan bir cavanın ətrafını nur bürümüşdür. Öz-özümə dedim ki, namazdan sonra onunla tanış olub onu bu hala salan hansı xüsusiyyət olduğunu öyrənərəm. Birlikdə məsciddən çıxdıq. Cavan məscidin qapısında məscidin xidmətçisi ilə biz az sözləşdi və ona qəzəbləndi. Onun ətrafındakı nurun məhv olub aradan getdiyini gördüm”.Doğrudan da, arifin batini gözüylə gördükləri bizim üçün bir ibrətdir. İbadətlə qazandığımızı bir andaca əldən