1. Yaranmışlardan ehtiyacsız olmaq.
Əgər insan həqiqətən ALLAHı tanıyarsa, hiss edər ki,
ALLAHdan başqasına ehtiyacı olmaz. İmam Əli (ə)
buyurur: "O qəlbdə ki, ALLAH mərifəti yer alar, ALLAHın
xəlqindən ehtiyacsız olmaq da yerini alar”.
2. Dünyaya qarşı laqeyd olmaq.
İnsan ALLAHı tanıyarsa, axirət həyatına daha çox diqqət
edər, dünyaya qarşı laqeyd olar. ALLAHı tanıyan insan ən
çox axirəti üçün çalışıb, səy edər. İmam Əli (ə) buyurur:
"Təəccüb edirəm o kəsə ki, ALLAHı tanıdığını iddia edir,
ancaq əbədi axirəti üçün çalışmır”. Məlum olur ki, o kəs
ki, axirəti üçün çalışmır, səhərdən axşama qədər ancaq
nə qədər qazanacağını düşünər.
Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "O kəs ki, ALLAH Təalanı
tanıyar, Onu Əzim hesab edər - o, ağzını kəlamdan və
qarnını yeməkdən saxlayar və nəfsinə oruc tutaraq, səhər
tez duraraq çətinlik verər”.
3. ALLAH qarşısında təvazökar olmaq.
İmam Əli (ə) buyurur: "O kəs ki, ALLAHın əzəmətini
tanıyır, layiqli deyildir ki, özünü böyük hesab etsin.
Həqiqətən, Onun əzəmətini bilənlər üçün ən böyük
məqam - Onun qarşısında təvazökar olmaqdır”.
ALLAHı tanımaq ilə insanın özünü tanıması arasında sıx
rabitə vardır. İnsan hər nə qədər ALLAHın əzəmətini dərk
edərsə, özünün nə qədər həqir və kiçik olduğunu başa
düşər.
4. İlahi təqdirə razı olar.
İmam Sadiq (ə) buyurur: "ALLAH Təalaya qarşı ən agah
insan o kəsdir ki, hamıdan çox İlahi qəza və qədərə razı
olar”.
İnsanların əksər hissəsi İlahi qədərə razı olmaqda
çətinlik çəkir. Çünki insanın başına gələn hadisələrin bir
çoxu onu təəccübləndirir və dözmək ona çətin gəlir.
Zəlzələ, sel, müharibə kimi. Onlarda belə bir sual yaranır
ki, ALLAH bu cür bəlaları niyə nazil etmişdir? Niyə
ALLAH zalımları cəzalandırmır, elə yaxşı insanları aparır?
İlahi təqdirə razı olmamaq, ALLAHı yaxşı tanımamaqdan
irəli gəlir. O kəsin ki, incəsənətdən xəbəri yoxdur bir
tabloya baxan zaman əgər qara xətlər görərsə, deyər ki,
gərək rəssam bu qara xətləri çəkməyəydi. Halbuki
rəssam bilir ki, əgər bu