yerində
"düşünmürsünüzmü?", "ağlınızı işlətmirsinizmi?",
"ağıl sahibləri üçün ibrətlər vardır" kimi
ifadələrlə ağlımızı işlətməyimizi istəməsi də bu əsaslardandır. Bundan başqa, bizləri çalışmağa,
araşdırmağa, kainatın sirlərini açmağa dəvət
edən ayələr də az deyildir. Lakin bu ayələr bizə
ünvanlandığı halda biz müsəlmanlar tənbəlliklə
günümüzü keçirir, başqa dinin sahibləri isə sanki
onlara ünvanlanmış kimi ayələrin məzmunu çərçivəsində dayanmadan işləyib rahat və
xoşbəxt yaşamaq üçün əllərindən gələni
edirlər. Halbuki, elmə ən çox dəvət edən din
İslamdır. Bu dinin elmlə əlaqələri o qədər sıxdır
ki, hər bir müsəlman, elm adamı olmasa belə, öz
ibadətlərini şüurlu şəkildə yerinə yetirə bilməsi üçün artıq bir çox şeyləri bilməlidir. Namaz
qılarkən Kəbənin səmtini, namazların vaxtını;
oruc tutarkən ayın vəziyyətini; həccə
gedərkən coğrafi məkanları öyrənmək
məcburiyyətində qalan müsəlmanlar bu şəkildə
bilavasitə elmə təşviq edilmişlərdir. Gördüyümüz kimi, bir müsəlmanın şüurlu bir
şəkildə ibadət etməsi ancaq elmlə mümkün
olmuşdur. Elmlə bu qədər iç-içə olan bir dinin
mənsublarının bu sahədə başqalarına möhtac bir
vəziyyətə düşməsi həqiqətən də çox
təəccüblüdür. Həqiqət odur ki, bizlər Quranın nurundan uzaqlaşan gündən rahatlıq və səadət
görmürük. Üzümüzü çevirib Quran nuru ilə
nurlanan şərəfli dövrlərə nəzər yetirsək,
barmağımızı dişləyər, yəqin ki, o dövrdəki
müsəlmanların elm və mədəniyyətin zirvəsində
olmasının sirrini anlamış olarıq. Mən burada bəşəriyyətə öz dəyərli töhfələrini vermiş
böyük İslam alimlərinin mühüm kəşflərini,
bugünkü Avropanın elm və mədəniyyət
baxımından müsəlmanlardan alaraq
mənimsədikləri şeylər haqqında olan minlərlə
faktı yenidən qeyd etmək istəmirəm. Amma bu günlərdə eşitdiyim və məni çox düşündürən bir
şeyi qeyd etmək istəyirəm. Almaniyanın dünyaca
məşhur dəmir-polad sənayesi mərkəzi olan
Solingen şəhərinin adı orta əsrlərdə
müsəlmanların arasında olaraq onlardan möhkəm
polad düzəltməyin formulasını