Yaxsi ve pis emeller İnsan ruhunu
esasen, üç qüvve idare edir: ağıl, qezeb ve
şehvet. Bütün başqa xasiyyetler bu üç qüvvenin
tesiri altında formalaşır ve onlara tabedir.
Qüvveler tarazlıq halında ve lazımi seviyyede
olarsa, gözel xasiyyetler ve verdişler yaranır.
Eger qüvveler tarazlıqdan çıxaraq, iftar ve tefrit
hala düşerse, müxtelif menfi sifetler ortaya çıxır.
İnsanın malik olduğu yaxşı ve pis xasiyyetler dini
kitablarda xulq adlandırılır. Bu sözün cem
forması exlaqdır. Exlaq elmi insan
xasiyyetlerinden, onları idare etmekden, müeyyen
xasiyyetlerin inkişaf ve tenezzül sebeblerinden
ve metod. behs etdiyi üçün,ona bu adı vermişler.
İnsan xasiyyetlerini (xulqleri) müsbet ve menfi
olmaq etibarile iki qrupa ayırırlar. Müselman
şexsin menevi kamilliye çatması üçün iki esas
yol vardır: yaxşı xasiyyetleri inkişaf etdirmek;
bununla yanaşı, hem de pis sifetlerin
zeiflemesine çaışmaq. Buna göre de, aşağıda
her bir müsbet xulq barede melumat vererken,
onun ziddi olan menfi xasiyyet haqqında da
danışılacaq..