keçirməsindən sonra
daha güclü təzyiqlərə məruz qalmalarına
baxmayaraq varlıqlarını davam etdirə bilmişlər.
Zaman-zaman Osmanlılara qarsı üsyan
etmələrinə rəğmən II Əbdulhəmid onları rəsmi
olaraq bir məzhəb kimi qəbul etmişdi. Bu gün
Suriyanın müxtəlif bölgələrdə - Hatay, Tarsus,
Adana, Firat boyları və Livanda geniş şəkildə
yayılmış olan nüseyrilərin sayı təkcə Suriyada
5 milyon civarındadır [2]
Nusayrilər təriqət kimi dörd qola ayrılmışlar:
Heydəriyyə, Simaliyyə (və ya Semsiyyə)
Kilaziyyə (və ya Kameriyyə) və Gaybiyyə
təriqətləri.
Etiqadı fikirlərinə görə, qismən İslamdan
qaynaqlanmış olsalar da, əsasən batini
şərhlərə söykənən və hətta zaman-zaman
Xristian mədəniyyətinin təsirindədirlər.
Nusayrilərin dini düşüncələrinin təməlini Hz.
Əlinin ilahiləşdırılması təşkil edir. Bu təriqətin
bütün qollarına görə, Əli ibn-Əbutalib (IV islam
xəlifəsi) Tanrıdır. Uca Allah üçün sayılan sifət
və xüsusiyyətlər Hz. Əli üçün sayılmalıdır. O,
nurun nurudur, ilahi şəxs etibarilə gizlidir. O
mənadır. Görünüşcə imam olmasına
baxmayaraq, batini cəhətiylə O, Allahdır. Buna
görə onların Şəhadət sözü "Mən Əlidən başqa
İlah olmadığıma şəhadet edərəm"
formasındadır. Bu anlayışa görə Əli, tanrıdır.
Öz ruhundan Məhəmmədi, O da Salmanı
Farasısı yaratmışdır. Əli "məna", Məhəmməd
"ad", Salman isə "rəb"dir. Bu üçlk A(aya), M
(Mim) və S (Sin) simvollarıyla ifadə edilir. Bu
üçlü simvollaşdırma sistemi Süleyman Hasbi
tərəfindən Xristianlıqdakı "ata-oğul-müqəddəs
ruh" sistemiylə açıqlanar. Ayrıca Salmandan
sonra beş dənə də Eytam vardır ki, bunlar:
Mikdad bin əl-Esvad (Təbiət hadisələri və
zəlzələni həyata keçirən), Əbu Zerril-Gifari
(Uldizlarin hərəkətini idarə edən), Abdullah
bin- Rifaha (Canlıların həyatlarıyla məşğul
olan), Osman bin- Mazmun (Ruzi və
xəstəliklərlə məşğul olan) və Qəmbər bin-
Qaban ət-Dövrü (Ruhları cəsədlərə qaytaran).
Bu beş eytam, eyni zamanda beş böyük
ulduzdur.
Heydəriyyə təriqətinə görə Əli, göydədir. Günəş
Məhəmmədi, ay da