saysın və bundan sonra gələcək cəzaya, yaxud savab və mükafata görə, yaxud da günahda gördüyü murdarlıq və pisliyə görə günah etmək fikrindən daşınsın.
Həqiqi tövbənin mənası ciddi və gerçək şəkildə günahdan islahata və doğru yola qayıtmaqdır. Təbii ki, əgər bu qayıdış ciddi və həqiqi olsa və nağd cəzanın müşahidə edilməsindən yaranmasa, Allah-təala Öz geniş mərhəməti ilə onu qəbul edər. Tövbə iki məqamda qəbul edilmir. Onlardan biri bu dünyada cəzanın gəlib çatdığı zamanda edilən tövbədir. İnsanm həmin vaxt tutduğu mövqe zahirdə tövbəyə oxşayır, amma, əslində, tövbə deyil. Mübarək Mömin surəsinin 84-85-ci ayələrində ilahi cəzaya düçar olmuş keçmiş ümmətlərin bəzisi barəsində belə buyurur: «Bizim əzabımızı görəndə dedilər: «Tək olan Allaha iman gətirdik və (Allaha) qoşduğumuz şəriklərə kafir olduq. Lakin əzabımızı gördükləri zaman imanlarının onlara xeyir verməsi mümkün deyildi. (Bu,) Allahın (qədim zamanlardan) bəndələri barəsində (həyata) keçmiş qanunudur. Kafirlər orada ziyana uğradılar».
Qurani-kərim Firon barəsində də belə nəql edir ki, o, İsrail övladlarından əl çəkmirdi. Onlar Musanın (ə) başçılığı altında Misirdən xaric olanda Firon onları təqib edir və dənizə kimi onların arxasınca gedərək suda qərq olur. Firon həmin vaxt uca səslə belə fəryad qoparır ki: «Mən də Musanın qövmünün iman gətirdiyi tək Allaha iman gətirdim və Ona təslim oldum». Ona belə deyilir: «İndi?! Halbuki bundan qabaq fəsad törədənlərdən idin».
Tövbənin qəbul edilmədiyi ikinci yer axirət dünyasıdır. İnsan o biri dünyaya gedəndən sonra daha tövbə və peşimançılığın faydası yoxdur. Bunun səbəbi insanın orada cəzanı müşahidə etməsi deyil, orada daha əməlin, dəyişikliyin, qərarın dəyişilməsinin, hərəkət və təkamülün mənasız olmasıdır. Ora kim hansı vəziyyətdə, məqam və dərəcədə getsə, həmişəlik olaraq həmin məqamda qalacaqdır və özündə və qərarlarında dəyişiklik edə bilməz. Orada tövbə və keçmiş əməllərdən daşmmaq kökündən mümkün deyil. Yəni belə deyil ki, keçmiş əməllərdən daşınmaq