dənəsinin uzunluğu
bir düyüm hesab olunur. İngilis
məişətində indi də düyümün
üçdə biri olan “buğda dənəsi”
ölçüsü işlədilir. Kral II Edvard
tərəfindən daha bir ölçü ��"
insanın ayaq pəncəsinin orta
uzunluğu olan fut (təxminən
30,5 sm) da təsdiq edilmişdir.
Uzun məsafələri addımlarla da
ölçmək olar. İki addımı
təxminən 1,5 m-ə bərabər
tutmaq olar.
Hesablama sahəsində irəliyə
doğru ilk addım barmaqların
yerinə xırda daşlardan,
muncuqlardan və digər
predmetlərdən istifadə
edilməsi olmuşdur.
Əcdadlarımız daşları bir-birinin
üzərinə piramida formasında
qoymaqla onların sayına görə
hesablama aparırdılar.
Hesabları yadda saxlamaq üçün
qədim insanlar heyvan
sümüklərinin, taxta və ya daş
parçalarının üzərində cızıqlar
çəkərək həmin hesablara uyğun
sayda xətlər qoyur, yaxud
kəndirlərdə müəyyən sayda
düyünlər vururdular. Qeyd
etmək lazımdır ki, birinci
üsuldan müasir dövrümüzün
bəzi insanları da “uğurla”
istifadə edirlər. Onların metro
qatarlarının içərisində, avtobus
dayanacaqlarında, binaların,
parklardakı ağacların,
oturacaqların üzərində və digər
yerlərdə qoyduqları müxtəlif
tarixləri, xatirə günlərini, sevgi
formullarını, cürbəcür
hesablama əməliyyatlarını əks
etdirən cızıq izləri vəhşi
insanların yadda saxlama
üsulunu çox xatırladır. Məhz,
uzaq keçmişdə vəhşi insanlar
əllərinə nə keçirdi üstündə iti
alətlərlə belə qeydlər edirdilər.
Bizim işlətdiyimiz Ərəb
rəqəmləri əslində Hind
rəqəmləridir
Müxtəlif vaxtlarda, ayrı-ayrı
yerlərdə: Vavilonda, Misirdə,
Yunanıstanda, Romada, Çində,
Hindistanda və s. cürbəcür say
sistemləri, ədəd işarələri
yaradılmışdır. İlk yazını Qədim
Şumerlər kəşf etdiyi kimi, ilk
hesablama sistemini də onlar
yaratmışlar. Şumerlərin saxsı
qabların və gildən hazırlanmış
kərpiclərin üzərində qeyd
etdikləri hesablamalar
pozisiyalı altmışlıq say
sistemində aparılmışdır.
Sonradan bu sistem
Vavilonlulara miras qalmışdır.
Bu gün də bəzi hesablamalarda
həmin sistemdən istifadə
olunur.