. Misal olaraq həndəsədə
fəzanın 360 dərəcəyə
bölünməsini və belə şkaladan
müxtəlif növ naviqasiyalarda,
astronomiyada istifadə
edilməsini göstərmək olar. Biz
saatı da Vavilon ədədlər sistemi
ilə hesablayırıq. Belə ki, 1
dəqiqə 60 saniyəyə, 1 saat isə
60 dəqiqəyə bərabər tutulur.
Təxminən b.e.ə VI əsrdə
Hindistanda ədədlərin yazılış
forması və hesablama
əməliyyatı aparmaq üçün yeni
qaydalar əmələ gəlir. Çox
maraqlıdır ki, ədədləri yazmaq
üçün istifadə olunan işarələr
Hindistanda kəşf edilsə də,
onlar tarixdə “Ərəb rəqəmləri”
adı ilə qalmışdır. Buna səbəb
Hind rəqəmlərinin yazılış
formasının ətraf ölkələrə
ərəblər tərəfindən yayılması, o
dövrlərdə Orta Asiya
ölkələrində ərəblərin üstün
mövqedə olması, həmin
ölkələrinin əksəriyyətində
beynəlxalq dil kimi ərəb
dilindən istifadə edilməsi,
Horezmi, Fərqani, Beruni,
Xəyyam, Tusi kimi Şərqin
görkəmli alimlərinin öz
hesablamalarını məhz ərəblərin
gətirdiyi rəqəmlərlə aparması
olmuşdur. Hazırda, ərəb
rəqəmləri hamımızın işlətdiyi
onluq say sistemini təşkil edir.
Müasir dövrümüzdə işlədilən
ədəd işarələrindən biri də
qədim Roma rəqəmləridir.
Onlardan, əsasən,
nömrələmədə, siyahılarda, saat
siferblatlarında, tarixlərin
yazılmasında istifadə edilir.
Məsələn, XXI əsr, X bölmə, V
sıra və s.
Abakdan kompüterə qədər
Hesablama əməliyyatını
aparmaq üçün yaradılan ilk
qurğu abak (b.e.ə. V əsrdə
qədim Misirdə, Yunanıstanda və
Romada geniş yayılmış qədim
hesab aləti) olmuşdur. Bu
hesablayıcı, iki cərgədə novları
olan dördbucaqlı şəklində idi və
həmin novlara pozisiya
prinsipinə əsasən xırda daşlar
salmaqla hesablama
aparırdılar. Xırda daş, çınqıl
Latınca, calculus deməkdir.
Sonradan bu sözdən
hesablamaq mənasını verən
calculator sözü əmələ
gəlmişdir.
1614-cü ildə Con Neperin
loqarifm cədvəlini kəşf etməsi,
sonradan bu kəşfin əsasında
1654-cü ildə Robert Bissakarın
loqarifm xətkeşini ixtira etməsi
hesablama sahəsində böyük
irəliləyiş oldu. 1642-ci ildə
böyük Fransa