Niyə hər insanın səsi fərqlidir?
Cavab: İnsan səsi, daha doğrusu
insan danışması meydana
gələrkən iştirak edən o qədər
çox şey vardır ki, bunlar bir
araya gəlincə iki insanın
danışmasının eyni olma
ehtimalı yox deyiləcək qədər
azdır. Hətta hər fərdin
danışması o qədər özünə
məxsusudur ki, telefonda səsin
altdan və üstdən müəyyən
tezlikləri yox edilməsinə
baxmayaraq, açar açmaz
'salam' deyişindən qarşımızdakı
adamı
tanıya bilərik.
Səsimizin meydana gəlməsinin
ana səbəbi şübhəsiz səs
tellərimizdir. Səs tellərinin boyu
səsimizin qalınlığını təyin edər.
Nə qədər uzun olsalar səs o
qədər incə çıxar. Qadınların
kişilərə görə səs telləri daha
uzun olmalıdır. Təbii ki səs
tellərimiz sesi tək başlarına
təyin edə bilməzlər. Dodağımız,
dişlə-rimiz, dilimiz olmasaydı
ortaya aydın olmaz narahat
edici bir səs-küy çıxardı.
Danışarkən nəfəs verərik. Bu
nəfəs danışmanın
xarakteristikasını təsir edən ən
az 11 nöqtədən keçir. Ayrıca
adamın xarakteri, havanın axışı
və sürəti, ağız və dodaq
quruluşu da danışmada təsirli
faktorlardır. Ancaq bütün
danışma hadisəsinin təşkilatçısı
beyindəki bir bölgədir. Burada
düşüncənin ana quruluşu
yaradılar, qulaq və gözlərdən
gələn siqnallarla birləşdirilər və
boğaza siqnal olaraq
göndərilər.
Heyvanlarda isə beyində belə
bir bölgə yoxdur. Bəzi tutuquşu,
söhbət quşu hətta qarğa
növlərinin danışmaları onların
əzbərləmə və təkrar edə bilmə
qabiliyyətləridir. Şüurlu bir
danışma söz mövzusu deyil.
Genetik olaraq insana ən yaxın
olan şimpanzelərin belə dil və
damaq strukturları səbəbi ilə
insan kimi danışmaları mümkün
deyil.
Dünyanın dörd bir tərəfində
fərqli dillər danışılır amma
bütün bu insanlar ağızlarında
bənzər səslər çıxarırlar. Hər iki
dodaqları ilə 'P' və 'B', dodaq və
dişləri ilə 'F' və 'V, dilin ön qisimi
ilə 'T' və 'D', dilin arxa qisimi ilə
də 'K' və 'G' səslərini çıxarırlar.
Dilin ilk insanlarda, mədəniyyət
və məlumatları gələcək
nəsillərə köçürmə ehtiyacından
doğulduğu