chalmagin en ela usulu – dushmeni ozune dost etmekdir.»


Napoleon doyushden sonra meydanda qalan minlerle fransiz esgerlerinin meyitine baxib demishdi: «Eybi yoxdur, Parisde bir geceye bunun yeri berpa olunacaq».

Tarixi melumatlara gore, Napoleon Bonapart 1821-ci il mayin 5-de Muqeddes Yelena adasinda vefat etmishdir, hem de o arsenle zeherlenmishdi. Lakin olen adamin Napoleon olmasi bir qeder shubheli qalmishdir. Bele ki, guman edildiyine gore, olen Napoleona oxshayan Revar adli bir shexs olmushdur. Napoleon etibarli dostlarinin komeyi ile qachirilmish, yerine Revar salinmishdir. Napoleon ise Avstriyada arvadinin tekidi ile qeydiyyatsiz bir qebirde basdirilmishdir.

Fransa İmperatoru ve boyuk serkerde I Napoleon (1769-1821) muqeddes Yelena adasinda surgunde oldugu zaman ingilislerin onun etrafinda guclu keshikchi destesi qoyduqlarini gorub demishdi: «Menim burada qachacagimdan qorxmamaq uchun yegane vasite meni mehv etmekdir. CHunki ancaq oluler qayitmazlar.»

Yaxinliginda geden qanli vurushmalarin qizgin chaginda, dushmen fransiz qoshunlarini shiddetli ateshe tutdugu zaman Napoleon qoshuna komandanligi marshal Bertyeye tapshiraraq ozu yere serilmish, xez paltonun ustune uzanaraq derhal yuxuya getmishdir. Eyni hadise Vaterlouda bir daha tekrar olunur. Seher vurushdan evvel onu yuxu aparir ve doyushun bashlanmasina iki saat gecikir. Butun bunlara sebeb eseb gerginliyinin ozunu gostermesi ve «stresse davamli» Bonapartin buna davam getire bilmemesi olmushdur.

Bir defe Napoleon esirlikden qachdiqdan sonra yenice ozune qoshun topladigi vaxtlarda bir deste gizli bir marshrutla gece bir neche kechmish silahdashlari ile qayiqla gedirdi. Gecenin bir yarisinda qayigin kenarinda durub, denize bax-baxa qayiqda onu mushayiet eden Sent-Andre ve qraf Benyoya deyir:
— Gorursunuzmu nece heyretamiz bir furset! Butun dunyanin taleyi indi cemisi bir guclu zerbeden asilidir.
Nezerde tebii ki, ozunun itelenib denize atilmasini tutur. Qraf Benyo bu sozlerden berk