Volter(1694-1778)
əsl adı Fransua Mari Aruye
1694-cü ildə Parisdə notarius
ailəsində anadan
olmuşdur.Yeziut təhsili verən
kollecdə təhsil almışdır.Hələ 23
yaşında ikən özünün fikirlərinə
görə və regentə qarşı
epiqramm yazılarına görə
Batiliya həbsxanasına
salınır.Oradan da İngiltərəyə
sürgün edilir.1726-29-cu illərdə
də orada yaşamağa məcbur
olmuşdur.İngiltərədə olarkən
“İngilis məktubları” əsərini
yazmışdır .Məhz bu əsərində o
ingiltərənin ictimai dövlət
quruluşunun Fransadakından
daha üstün olduğunu yazıya alır
və əsaslandırır.Lakin, Fransaya
gəldikdən sonra kralın əmri ilə
bu əsər yandırılır.
Bu hadisələrdən sonra “Nyuton
fəlsəfəsinin şərhi” əsərini
yazmışdır . Bir çox alimlərin
fikrincə bu əsər, Fransanın
məşhur 1751-ci il
Ensiklopediyasının
hazırlaması üçün bir növ ilham
pərisi və stimullaşdırıcı element
rolunu oynamışdır.Daha
sonralar bu dahi şəxsiyyət düz
15 il Sir qalasında gizlənərək
buradan ensiklopediya (1751)
üçün məqalələr yazmışdır.
Volter həmin vaxtlarda öz
ideyalarına görə o qədər
populyarlıq qazanmışdır ki,onu
hətta avropanın monarxları öz
saraylarına dəvət edirdilər.Belə
ki,rus imperatriçası
Yekaterina,prussiya kralı Böyük
Fridrix və nəhayət Fransa kralı
15-ci Lüdovik öz sarayına dəvət
edir.1745-ci ildə o Fransa
sarayının tarixçisi kimi sarayda
işləməyə razılıq verir.O,burada
da uzun müddət qalmır və
Berlinə gedərək 3 il orada
yaşayır.Ən sonda isə İsveçrəyə
gedərək ömrünün sonunadək
(1778) orada yaşayır.Volterin
yaradıcılığında ən məhsuldar
dövr də bu zamandan başlanır.
Yalnız Lüdovikin ölümündən
(1778) sonra Volter Parisə
qayıdır.Burada onu on minlərlə
insan əsl qəhrəman kimi
qarşılayır.
Volter 1753-cü ildə
“Memuarlar”,”Xalqların
xasiyyətləri və mənəviyyatı
haqqda təcrübə”(1765-69),
“Etiqad dözümıüyü haqqda
traktat”(1763),”Fəlsəfi lüğət
”(1764-69) və s. əsərlərinin
müəllifi kimi bütün dünyada
məşhurlaşmışdır.
İndi də buyurun Volterin
aforizmləri ilə tanış olun
1) Həddsiz kiçik